Lịch sử hình thành của công ty TOYOTA và cuộc đời của nhà sáng lập Toyoda Kiichiro

Hiện nay có thể nói không một ai trên thế giới không biết đến thương hiệu ô tô của Nhật bản – TOYOTA. Tất cả chỉ bắt đầu từ nhiệt huyết của một chàng trai kĩ sư trẻ Toyoda Kiichiro. Hãy cùng tìm hiểu về cuộc đời của Toyota Kiichiro và lịch sử hình thành, phát triển của thương hiệu ô tô TOYOTA qua bài viết này.

Cú shock sau chuyến tham quan Châu Âu

Toyoda Kiichiro hoi con tre

Toyoda Kiichiro sinh năm 1894, là con trai cả của nhà phát minh nổi tiếng khi đó là Toyoda Sakichi. Từ nhỏ, do ảnh hưởng của bố, ông đã được tiếp xúc nhiều với máy móc. Sau khi tốt nghiệp trường cấp 3 ở tỉnh Miyagi, ông vào học tại trường đại học Tokyo Teikoku. Sau khi tốt nghiệp, Toyota Kiichiro làm ở bộ phận nghiên cứu sản phẩm của công ty của bố. Chính ông là người phát minh ra máy dệt tự động loại G, tạo nên một kỷ nguyên mới trong ngành dệt khi đó. Hồi đó, công ty dệt may lớn nhất thế giới có trụ sở ở Anh – Plat đã yêu cầu được mua lại bản quyền sáng chế đó của ông.

Năm 1929, Toyoda Kiichiro đến Anh để ký hợp đồng bản quyền sáng chế và nhân dịp đó ông dã dành thời gian để đi tham quan các nhà máy sản xuất ô tô ở Anh. Thời đó là thời thế giới đang chuyển từ công nghiệp nhẹ sang công nghiệp nặng và Kiichiro cũng đã sớm nhận ra tiềm năng phát triển của ngành công nghiệp ô tô. Cũng trong năm đó, Kiichiro đã sang tận Mỹ để tham quan công ty sản xuất ô tô Ford ở Detroit. Ông đã rất ngạc nhiên khi thấy phương pháp sản xuất theo dòng chảy chuyên nghiệp của Ford thời đó.

Sau thời gian tham quan và học tập ở nước ngoài, Kiichiro quay về với quyết tâm phát triển công ty sản xuất máy dệt tự động TOYOTA nhưng công ty của ông hồi đó gặp khó khăn do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu. Ông đã phải nghiên cứu và phát triển thêm sản phẩm máy kéo sợi khi đó để đa dạng hóa kinh doanh. Năm 1931, công ty đã nghiên cứu và ra mắt sản phẩm máy kéo sợi High Draft, chính thức trở thành nhà sản xuất đa dạng trong lĩnh vực dệt may. Kể từ năm 1931 đến 1937, Kiichiro đã có 32 sáng chế liên quan đến dệt may. Cùng trong thời gian đó, ông cũng đã có những chuẩn bị để bước chân vào ngành sản xuất ô tô.

Thời đó, ngành sản xuất ô tô ở Nhật gần như là con số 0. Năm 1923, Nhật Bản phải chịu một trận động đất lớn và cần nhiều ô tô để khôi phục lại nền kinh tế khi đó. Tuy nhiên, ở Nhật thời đó chưa sản xuất được ô tô, phần lớn họ phải nhập khẩu từ nước ngoài, nhiều nhất là “Xe tải Model T” của Ford. Năm 1925, Ford đã mở nhà máy Yokohama và bắt đầu đi vào sản xuất dòng xe “Knock – down Model T”. Sau đó 1 năm, GM cũng đã mở nhà máy xây dựng ở Osaka. Với kĩ thuật và nguồn vốn mạnh mẽ, Ford và GM đã thống lĩnh thị trường Nhật trong thời gian đó.

Bắt đầu nghiên cứu kĩ thuật sản xuất ô tô như một “sở thích”

Toyoda-Kiichi-nghien-cuu

Toyoda Kiichiro từ lâu đã có quyết tâm sản xuất được những chiếc ô tô có thể cạnh tranh được với những hãng ô tô của Mỹ. Tuy nhiên, công ty sản xuất máy dệt Toyota hồi đó không có kĩ thuật và cả trang thiết bị để sản xuất ô tô. Thêm vào đó, giám đốc hồi đó của công ty Toyota là người anh họ hơn Kiichiro 10 tuổi Toyoda Rizaburo. Rizaburo là một người xuất thân từ nông dân, ông chỉ muốn kinh doanh một cách an toàn nhất và không muốn chấp nhận rủi ro để tham gia sản xuất những mặt hàng mới.

Bất chấp những điều đó, Kiichiro vẫn tự mình chuẩn bị. Ông nói với mọi người rằng “Tôi làm điều này vì sở thích” và đã bắt đầu thử lắp ghép những động cơ nhỏ 4 mã lực. Năm 1933, ông đã cho xây một nhà kho riêng, rồi mua một chiếc Chevrolet khi đó để tự mổ xẻ, nghiên cứu. Rồi dần dần, ông lên kế hoạch để mua những máy móc cần thiết để phục vụ sản xuất. Ông còn đi xem thêm cả địa điểm mở nhà máy ở Komorocho Unjigahara (phía Tây Nagoya – nay là thành phố Toyota).

Vào ngày 30/12/1933, Toyoda Kiichiro đã gấp rút tổ chức buổi họp Hội đồng quản trị với mục đích xin ý kiến các cổ đông khác về việc tăng vốn để chính thức thâm nhập vào thị trường sản xuất ô tô. Cuối cùng, nội dung đó đã được thông qua và công ty Toyota đã được tăng vốn thêm 2 triệu Yên (2 triệu Yên khi đó có giá trị tương đương với hàng trăm triệu USD thời nay).

Hoàn thiện xe chạy thử nghiệm chỉ trong 1,5 năm

xe o to dau tien cua Nhat

Sau khi quyết định thâm nhập vào thị trường sản xuất ô tô được thông qua, vào tháng 1/1934, Toyoda Kiichiro đã tuyên bố sẽ hoàn thành chiếc xe đầu tiên trong năm đó. Thành viên chủ chốt phụ trách về kĩ thuật khi đó là Oshima Risaburo đã sang tận Mỹ để mua về máy khoan và máy ép phục vụ cho sản xuất. Ngoài ra, ông con mua về Nhật chiếc xe hiện đại nhất thời bấy giờ là Desoto Airflow của hãng Chrysrer.

Về cơ chế hoạt động chính của xe, Kiichiro đã tham khảo ý kiến của người bạn học cũ khi đó là giảng viên của trường đại học Tokyo là Kumabe Kazuo và đã quyết định học kĩ thuật sản xuất động cơ của GM, học kĩ thuật sản xuất khung xe từ Ford, và thiết kế thì học của Chryster. Nhờ việc học hỏi kĩ thuật của 3 hãng xe lớn nhất của Mỹ, Toyota đã cho ra đời chiếc xe của mình với tên gọi “Xe ô tô Model A1”

Tuy nhiên, công việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm không hề thuận buồm xuôi gió. Để có thể sản xuất được khối xi lanh cho động cơ đòi hỏi phải có kỹ thuật đúc. Những kỹ sư của Toyota đã có kinh nghiệm về kỹ thuật đúc khi làm máy dệt tự động, nhưng khi làm cho ô tô, nó phức tạp hơn rất nhiều. Họ đã phải mất rất nhiều thời gian để nghiên cứu, đến cuối tháng 9 năm đó, họ mới hoàn thành chiếc động cơ đầu tiên.

Sau khi hoàn thiện động cơ, lắp thử lên xe lại xảy ra vấn đề. Sức mạnh của động cơ không được như họ đã nghĩ. Họ lại phải tiếp tục nghiên cứu và chính sửa lại khối xi lanh cho phù hợp. Và cuối cùng vào tháng 5 năm sau, chiếc xe để chạy thử cũng đã được hoàn tất. Khi đó sức mạnh của động cơ là 65 mã lực.

Mặc dù không đạt được mục tiêu hoàn thành chiếc xe để chạy thử trong vòng 1 năm, thế nhưng cũng chỉ mất 1,5 năm để Kiichiro cho ra mắt chiếc xe đầu tiên.

Thời điểm này Toyota đã gặp rất nhiều khó khăn về tài chính. Họ đã sử dụng hết 5 triệu Yên để nghiên cứu trong khi đó vẫn chưa có được 1 đồng doanh thu nào. Nếu không nhanh chóng bán xe ra thị trường, tình hình kinh doanh của công ty là rất nguy cấp.

Ra mắt sản phẩm với sức ép từ nhiều phía

1935_Toyoda_Model_G1_Truck_01

Thêm một vấn đề nữa, Toyota còn đã phải chịu nhiều áp lực về việc ra mắt sản phẩm đầu tiên. Thời đó, quan hệ giữa Nhật với Anh và Mỹ trở nên xấu dần đi. Chính phủ Nhật đã thúc ép những doanh nghiệp nội địa sản xuất ô tô.

Cái mà chính phủ Nhật cần hồi đó không phải là ô tô thông dụng, mà là những xe tải phục vụ cho quân đội. Toyoda Kiichiro cũng đã quyết định ra mắt xe tải song song với xe ô tô thông dụng. Tháng 8, chiếc xe tải đầu tiên với tên gọi “Model G1” đã hoàn thành để chạy thử. Ngay lập tức, Kiichiro đã chỉ thị sản xuất hàng loạt mẫu xe này.

Ngày 21/11/1935, Toyota đã chính thức tổ chức lễ ra mắt xe tải “Model G1”. Tuy nhiên, do bị hối thúc quá nhiều về việc ra mắt sản phẩm, những chiếc xe này của Toyota vẫn còn rất nhiều lỗi. Từ nhà máy sản xuất để địa điểm để làm lễ ra mắt, nhân viên của TOYOTA phải tự lái những chiếc xe này. Đã có không ít xe bị gãy tay lái ở giữa chừng. Đến tận 4h sáng của ngày lễ hôm đó mới có chiếc xe tải đầu tiên đến đươc hội trường.

Cơ chế bán hàng khi đó của công ty cũng chưa được hoàn thiện. Họ chưa có bất kì chính sách nào cho đại lý bán hàng khi đó. Kiichiro đã phải mời nhân viên khi đó của GM tại Nhật là Kamiya Shotaro sang làm việc và ủy thác toàn bộ công việc kinh doanh cho người này. Kể từ thời gian này, tên tuổi của công ty chính thức được quảng bá ra thị trường. Thời gian đầu tên thương hiệu là “TOYODA”, sau đó 1 năm chính thức chuyển thành “TOYOTA”.

Xe tải G1 cũng bắt đầu có mặt tại các Show room. Giá bán xe khi đó là 3200 Yên, rẻ hơn khoảng 200 Yên nếu so sánh với xe của Chevrolet hoặc Ford khi đó. Trong năm đầu tiên Toyota đã bán được 14 xe và cũng đã có rất nhiều ý kiến đánh giá kém về chất lượng của xe.

Vào tháng 9/1936, Toyota cho ra mắt bản nâng cấp đầu tiên của Model A1 là “Xe thông dụng Model AA” và bản nâng cấp đầu tiên của xe tải Model G1 là “Xe tải Model GA”. Ngoài ra, Toyota còn cho ra mắt những mẫu xe khác như xe buýt, xe cứu hỏa,.. Có thể nói vào thời này, Toyota đã vượt qua được thời kì nguy hiểm nhất và từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực sản xuất ô tô. Năm 1937, công ty sản xuất ô tô Toyota được thành lập và Kiichiro đã lên làm Tổng giám đốc vào năm 1941. Ước mơ của Kiichiro là sản xuất ra những chiếc ô tô thông dụng, cạnh tranh trực tiếp với những chiếc xe của Mỹ. Tuy nhiên, vào thời kì chiến tranh thế giới này, sản phẩm cần thiết nhất cho Nhật là những chiếc xe tải phục vụ cho quân đội.

Bắt đầu lại từ sau chiến tranh

SA Model Toyota 1945

Ngày 15/8/1945, Nhật Bản chính thức thông báo thất bại trong cuộc chiến với Mỹ. Toyoda Kiichiro cũng đã không quá bất ngờ vì ông đã phần nào dự đoán được trước kết quả này. Trong đầu của Kiichiro vẫn nung nấu hi vọng sau khi chiến tranh kết thúc, ông sẽ có thể sản xuất hàng loạt những chiếc xe con thông dụng.

Mặc dù nhà máy sản xuất cũng đã phải chịu nhiều thiệt hại to lớn từ chiến tranh. Chỉ trong vòng nửa năm số nhân viên từ 9500 người đã giảm xuống còn 3700 người. Nhưng quyết tâm của Kiichiro chưa một lần giảm sút. Ông đã chỉ thị cho người em họ của mình là Toyoda Eiji tiếp tục nghiên cứu để có thể sản xuất hàng loạt xe ô tô con thông dụng.  

Ngày 25/9/1945, ảnh hưởng từ những hiệp định buộc phải ký kết khi đó giữa Nhật Bản và các nước khác, việc sản xuất xe con đã bị cẩm. Ngoài ra, Toyota vẫn còn bị rất nhiều hạn chế từ những hiệp định khác. Không nản chí, Kiichiro vẫn tiếp tục cho nghiên cứu động cơ mới và đã thành công khi sản xuất được động cơ mang tên S Model. Động cơ này đã được lắp đặt ở rất nhiều mẫu xe mới sau này.\。

Kênh bán hàng cũng được ông tái cơ cấu một cách gấp rút. Trong thời kì chiến tranh, việc bán lẻ ô tô của công ty không được thực hiện một cách tự do mà luôn phải qua những công ty môi giới. Kiichiro đã chỉ thị cho người đứng đầu trong bộ phận bán hàng khi đó là Kamiya Shotaro sử dụng tất cả những mối quan hệ của mình để mở rộng mạng lưới bán hàng ra toàn quốc.

Đến tháng 6/1947, lệnh cấm sản xuất xe ô tô con được gỡ bỏ. Tháng 10, Toyota bắt đầu chính thức sản xuất và bán hàng những chiếc xe con thông dụng đầu tiên. Dòng xe đầu tiên sử dụng động cơ Model S đã ra mắt với tên gọi “Model SA”, rồi ngay sau đó, dòng xe “Model SB” ra đời với sức mạnh động cơ có thể chở tới 1000kg. Chỉ tính đến tháng 2/1952, Toyota đã bán được 13,000 xe.

Toyoda Kiichiro và giấc mơ sản xuất những chiếc ô tô thuần “nội địa”

Model SA được biết đến rộng rãi sau một cuộc đua giữa ô tô và tàu điện khi đó từ Nagoya đến Osaka. Ngày 7/8/1948, cuộc đua đó được diễn ra và kết quả là chiếc xe Model SA của Toyota đã về đích sau 8 giờ 37 phút, nhanh hơn 46 phút so với tàu điện. Model SA đã chạy quãng đường 235km đó với vận tốc trung bình 60km/h.

Sau sự kiện đó, ai cũng nghĩ rằng nên công nghiệp ô tô nói chung và Toyota nói riêng sẽ phát triển nhanh chóng. Thế nhưng lạm phát sau chiến tranh bùng nổ và chính phủ Nhật buộc phải thắt chặt nhiều chính sách tiền tệ. Chính sách “Dodge Line” (Dân chủ hóa kinh tế) được thi hành. Tất cả những chính sách hỗ trợ bị cắt, quỹ hỗ trợ phát triển kinh tế sau chiến tranh cũng ngưng hoạt động. Tỷ giá tiền Yên và USD cũng bị giữ cố định ở mức 1 USD = 360 Yên. Việc này đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng cho những công ty sản xuất ô tô khi đó. Isuzu đã phải cắt bỏ 1300 lao động và Nissan cũng đã phải cắt bỏ 1800 lao động vào tháng 10/1949.

Tháng 12/1949, Toyota bị nhận định là thiếu 200 triệu Yên để duy trì vận hành. Không một ngân hàng nào đồng ý cho Toyota vay tiền khi đó và Kiichiro đã bị đặt vào tình huống cực kì khó khăn. Rất may khi đó dưới sự hỗ trợ của Ngân hàng nhà nước Nhật, một số quỹ tài trợ đã được thành lập và Toyota đã không phải tuyên bố phá sản vào thời điểm đó. Tuy nhiên để được vay vốn, Toyota đã phải chấp nhận rất nhiều điều kiện của quỹ tài trợ. Công ty chỉ được sản xuất với số lượng nhỏ và bị yêu cầu cắt giảm nhân sự. Đặc biệt về vấn đề cắt giảm nhân sự, thời gian đó Toyota phát triển chủ yếu như một doanh nghiệp gia đình, Kiichiro cũng đã hết sức phản đối nhưng không thành công. Tháng 6/1950, do quá thất vọng Kiichiro đã xin từ chức.

Thay thế cho Toyoda Kiichiro giữ chức vụ Tổng giám đốc của Toyota khi đó là Ishida Rizo. Nhờ vào cuộc chiến tranh của Triều Tiên, quân đội Mỹ đặt hàng rất nhiều cho những chiếc xe tải và Toyota đã cải thiện được tình hình kinh doanh. Tháng 3/1951, công ty đã đạt được 250 triệu Yên lợi nhuận.

Sau khi từ chức Tổng giám đốc, Toyoda Kiichiro tập trung vào nghiên cứu. Ngoài việc nghiên cứu những chiếc xe ô tô con thông dụng mới, ông còn nghiên cứu sản xuất những chiếc trực thăng. Sau khi tình hình kinh doanh của công ty được cải thiện, Ishida đã mời Kiichiro quay lại làm quản lý cho công ty Toyota. Sau vài lần từ chối, cuối cùng Kiichiro cũng đồng ý quay lại. Dự kiến việc quay lại của Kiichiro sẽ được thông qua vào buổi họp cổ đông tháng 7/1952, thế nhưng việc này đã không thể trở thành hiện thực. Ngày 27/3/1952, Kiichiro đã mất, khi đó ông 57 tuổi.

Năm 1955, Toyota chính thức ra mắt dòng xe CROWN. Đây là dòng xe thuần “nội địa” và gây được tiếng vang lớn đầu tiên cho Toyota cả trong nước và thế giới. Kể từ đó, Toyota liên tục phát triển và trở thành công ty sản xuất ô tô lớn nhất thế giới như hiện nay. Tất cả chỉ bắt đầu từ nỗ lực của một người đàn ông…

 

Leave a Reply