Trong đó, chữ “Đế” (諦) có nghĩa là chân lý, vì vậy:

• Tứ Thánh Đế có nghĩa là bốn chân lý cao quý.
• Tứ Diệu Đế có nghĩa là bốn chân lý cốt lõi của giáo lý nhà Phật

Tất cả những gì Đức Phật giảng dạy đều xoay quanh bốn chân lý này.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Tứ diệu đế – bốn chân lý trong Phật giáo là gì, cũng như phân tích từng phần một cách dễ hiểu nhất.

Tứ Diệu Đế là gì?

Bốn chân lý trong Tứ Diệu Đế chính là nguyên nhân và kết quả của khổ đau, nguyên nhân và kết quả của hạnh phúc.

Những gì Đức Phật giảng dạy đều xoay quanh bốn chân lý này, không có gì ngoài điều đó.

Giáo lý nhà Phật dựa trên nguyên tắc nhân quả:

• Mọi kết quả đều có nguyên nhân.
• Mọi khổ đau trong cuộc đời đều có nguyên nhân.
• Hạnh phúc cũng có nguyên nhân của nó.

Vì vậy, những nỗi khổ trong cuộc đời không tự nhiên xuất hiện mà đều có nguyên nhân sâu xa. Cũng giống như vậy, để đạt được hạnh phúc, cần có những nguyên nhân thích hợp.

Bốn chân lý này được kinh điển ghi chép như sau:

“Có bốn chân lý cao quý: Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế, Đạo Đế.”

• Khổ Đế …… Chân lý rằng “cuộc đời là khổ”.
• Tập Đế …… Chân lý vạch rõ nguyên nhân của khổ đau.
• Diệt Đế …… Chân lý vạch rõ hạnh phúc chân thật.
• Đạo Đế …… Chân lý vạch rõ con đường dẫn đến hạnh phúc chân thật.

Tứ diệu đế này còn được gọi là “Khổ Tập Diệt Đạo” bằng cách lấy chữ cái đầu của Khổ Đế, Tập Đế, Diệt Đế và Đạo Đế.

Giải thích về Tứ Diệu Đế bằng ví dụ y học

Để giúp mọi người dễ hiểu hơn về Tứ Diệu Đế, Đức Phật đã ví nó như cách một thầy thuốc chữa bệnh. Trong Tạp A-hàm Kinh (雑阿含経), Đức Phật giảng như sau:

“Có bốn điều kiện để trở thành một vị danh y chân chính.”
1) Biết rõ về bệnh.
2) Biết rõ nguyên nhân gây bệnh.
3) Biết rõ cách chữa bệnh.
4) Biết rõ khi nào bệnh đã khỏi và không tái phát.”

(Trích từ Tạp A-hàm Kinh)

Cũng như một vị danh y giỏi cần hiểu rõ bốn yếu tố trên, một bậc Như Lai (如来), người đã đạt đến Đẳng Chánh Giác (等正覚), cũng sử dụng Tứ Diệu Đế để “chữa trị” nỗi khổ đau của chúng sinh.

• Khổ Đế (苦諦) tương đương với việc nhận diện triệu chứng bệnh.
• Tập Đế (集諦) tương đương với việc xác định nguyên nhân gây bệnh.
• Diệt Đế (滅諦) tương đương với trạng thái khỏi bệnh hoàn toàn.
• Đạo Đế (道諦) tương đương với phương pháp điều trị đúng đắn.

Ví dụ: Chẩn đoán bệnh

Khi một người bị bệnh, bước đầu tiên khi đến bệnh viện là chẩn đoán triệu chứng.

Ví dụ: Nếu một người có sốt cao, chóng mặt, chảy nước mũi, ho, đau nhức toàn thân, bác sĩ sẽ chẩn đoán rằng đó là bệnh cảm cúm.

Tương tự, Khổ Đế chính là nhận diện các khổ đau trong cuộc sống, giống như cách bác sĩ nhận diện triệu chứng bệnh.

Khi một người bị sốt, chóng mặt hay mệt mỏi, những triệu chứng đó không tự nhiên xuất hiện, mà đều có nguyên nhân.

Trong Phật giáo, chân lý về nguyên nhân của khổ đau được gọi là Tập Đế (集諦).

Tập Đế – Nguyên nhân của khổ đau

Bệnh tật không tự nhiên sinh ra mà có nguyên nhân gây bệnh. Nếu tìm ra nguyên nhân, ta có thể điều trị nó tận gốc.

Tương tự, tất cả khổ đau trong cuộc sống đều có nguyên nhân. Chúng ta phải nhận diện đúng gốc rễ của đau khổ để có thể giải quyết chúng triệt để.

Diệt Đế – Trạng thái khỏi bệnh

Người bị bệnh bẩm sinh chưa từng trải qua cảm giác khỏe mạnh, nên họ không thể hình dung được hạnh phúc của một cơ thể khỏe mạnh. Vì vậy, họ cần được chỉ ra thế nào là một trạng thái khỏe mạnh thực sự.

Cũng giống như vậy, chúng sinh đã trôi lăn trong đau khổ từ vô lượng kiếp, chưa từng biết đến trạng thái giải thoát hoàn toàn. Vì vậy, Đức Phật dạy rằng có một trạng thái hoàn toàn không còn khổ đau, đó là Diệt Đế (滅諦) – tức Niết Bàn.

Đạo Đế – Phương pháp chữa bệnh

Sau khi biết bệnh có thể chữa khỏi, bước tiếp theo là tìm phương pháp điều trị đúng đắn.

Phật giáo cũng vậy, con đường để đoạn trừ khổ đau và đạt đến Niết Bàn chính là Đạo Đế (道諦). Đây là phương pháp tu tập đúng đắn giúp con người giải thoát khỏi sinh tử luân hồi.

Ứng dụng Tứ Diệu Đế vào đời sống

Không chỉ dùng để giải thích khổ đau trong sinh tử, mà Tứ Diệu Đế còn có thể áp dụng vào bất kỳ lĩnh vực nào trong cuộc sống.

Ví dụ: Nếu bạn có một ước mơ hay lý tưởng, nhưng hiện tại chưa thực hiện được, điều đó có nghĩa là giữa thực tế và lý tưởng có một khoảng cách.

• Khổ Đế → Hiện tại bạn chưa đạt được mục tiêu (thực trạng khó khăn).
• Tập Đế → Nguyên nhân vì sao bạn chưa đạt được mục tiêu.
• Diệt Đế → Mục tiêu và trạng thái khi đạt được mục tiêu.
• Đạo Đế → Phương pháp cụ thể để đạt được mục tiêu.

Vậy, Đức Phật đã dạy những gì trong từng phần của Tứ Diệu Đế? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn.

1 Khổ Đế là gì?

Bản chất thật sự của cuộc đời

Phật giáo dạy rằng trước tiên, con người phải đối diện với thực tại.

Ví dụ, nếu bạn đang mắc nợ, chắc chắn bạn sẽ cảm thấy đau khổ.

Khi thực tế quá khắc nghiệt, một số người cố trốn tránh nó, chẳng hạn như uống rượu để quên đi nỗi lo.

Tuy nhiên, trốn tránh thực tế không làm mất đi món nợ.

Ngược lại, theo thời gian, tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn.

Muốn thoát khỏi gánh nặng nợ nần, trước hết, bạn phải nhìn thẳng vào sự thật rằng mình đang mắc nợ. Nếu không làm được điều đó, bạn sẽ không thể tìm ra giải pháp.

Vì vậy, Phật giáo dạy rằng điều đầu tiên cần làm là nhìn nhận thực tế cuộc đời.

Đây chính là Khổ Đế (苦諦).

Khổ Đế – Chân lý về khổ đau

“Khổ Đế” có nghĩa là “Cuộc đời là khổ” – tất cả mọi người đều phải đối mặt với đau khổ và phiền não.”

Có thể có người sẽ phản biện:
“Nhưng tôi thấy cuộc sống cũng có nhiều niềm vui mà?”

Tuy nhiên, niềm vui đó thực chất là gì?

Phật giáo dạy rằng những niềm vui trong cuộc đời chỉ là sự thỏa mãn dục vọng.

Và sự thỏa mãn dục vọng cuối cùng cũng sẽ dẫn đến khổ đau.

Ngoài ra, trong 62 loại tà kiến được gọi là Lục Thập Nhị Kiến (六十二見), có một quan điểm gọi là Hiện Pháp Niết Bàn (現法涅槃).

Ngoại đạo (外道) có nghĩa là những giáo lý đi chệch khỏi chân lý.

Một trong những quan điểm của ngoại đạo này cho rằng:
“Chỉ cần thỏa mãn năm dục (五欲), con người có thể đạt được Niết Bàn ngay trong hiện tại.”

Nói cách khác, đây là quan niệm cho rằng sự thỏa mãn dục vọng chính là hạnh phúc thực sự.

Tuy nhiên, đây không phải là chân lý.

Phật giáo dạy rằng sự thỏa mãn dục vọng không thể mang lại hạnh phúc chân thật.

Cuộc sống vốn dĩ là khổ?

Ngược lại, khi nghe câu “Đời là khổ”, có người có thể nghĩ:
“Chuyện đó ai mà không biết?”

Tuy nhiên, ngay cả những người đã biết rõ điều này, họ vẫn có suy nghĩ như sau:

• “Nếu có nhiều tiền hơn, tôi sẽ hạnh phúc…”
• “Nếu được mọi người kính trọng, tôi sẽ hài lòng…”
• “Nếu được làm công việc mà tôi yêu thích, tôi sẽ thỏa mãn…”
• “Nếu có tình yêu thương bao bọc, tôi sẽ mãn nguyện…”
• “Nếu tôi có được thứ đó, tôi sẽ hạnh phúc…”
• “Nếu tôi có thể làm điều đó, tôi sẽ cảm thấy trọn vẹn…”

Họ tin rằng đâu đó trên con đường này sẽ có hạnh phúc, nên cả cuộc đời họ dốc hết sức chạy theo những điều đó.

Nhưng thực chất, chúng ta – những con người còn đầy mê lầm – không nhận ra rằng hạnh phúc không nằm ở hướng đó.

Vì không nhận ra sự thật này, chúng ta không thể thoát khỏi khổ đau và cuộc đời ngắn ngủi trôi qua trong u mê.

Nhận thức sai lầm về đau khổ và hạnh phúc

Nếu một người mắc bệnh mà không nhận ra rằng mình đang bị bệnh, thì họ sẽ không có ý định chữa trị.

Tương tự, nếu con người không nhận ra nguyên nhân khiến họ không thể thoát khỏi đau khổ, thì họ cũng không thể tìm được con đường dẫn đến hạnh phúc chân thật.

Vì vậy, trước tiên, Đức Phật dạy một chân lý bất biến:

“Mọi người đều đang chịu khổ đau.”

Điều này đúng với mọi thời đại, mọi quốc gia, và tất cả chúng sinh không có ngoại lệ.

Khổ đau trong cuộc sống từ xưa đến nay, ở khắp mọi nơi

Ví dụ, Tokugawa Ieyasu (1543-1616), người đã thống nhất thiên hạ, đã để lại di huấn như sau:

Cuộc đời con người giống như vác một gánh nặng đi trên con đường dài

(Tokugawa Ieyasu)

Câu nói “Cuộc đời con người” thực chất phản ánh cuộc đời của chính Tokugawa Ieyasu.

Tokugawa Ieyasu là người đã thống nhất thiên hạ, trở thành Shōgun (Tướng quân) và đặt nền móng cho Mạc phủ Tokugawa.

Tuy nhiên, ngay cả khi đã đạt đến đỉnh cao quyền lực, ông vẫn không thể đặt xuống gánh nặng của mình.

“Gánh nặng” ở đây chính là khổ đau, có nghĩa là ngay cả một người như ông cũng không thể thoát khỏi những nỗi khổ trong cuộc đời.

Vì không thể giải thoát khỏi khổ đau, ông đã phải tiếp tục lê bước trên con đường dài vô tận cho đến tận cuối đời.

Nhà văn thiên tài Akutagawa Ryūnosuke (芥川龍之介) cũng từng nói:

Cuộc đời còn khổ đau hơn cả địa ngục.

(Akutagawa Yunosuke)

Trong Phật giáo, địa ngục là một thế giới đầy rẫy khổ đau.

Tuy nhiên, khi nói “cuộc đời còn khổ đau hơn cả địa ngục”, Akutagawa muốn nhấn mạnh rằng cuộc sống này thậm chí còn bi thảm hơn cả những đau khổ trong địa ngục.

Điều này có nghĩa là, ngay cả khi một người có tài năng phi thường, họ vẫn không thể tránh khỏi những nỗi khổ trong cuộc đời.

Nhà triết học Đức Arthur Schopenhauer (1788-1860) cũng từng nói:

Nếu mục đích tồn tại của con người không phải là để chịu khổ, thì có lẽ sự tồn tại của chúng ta đã hoàn toàn lệch khỏi mục đích đó.

(Arthur Schopenhauer)

Schopenhauer nhấn mạnh rằng khổ đau là một phần tất yếu của sự tồn tại.

Nếu con người không sinh ra để chịu khổ, thì cuộc sống của họ dường như đi ngược lại mục đích vốn có, bởi vì ai cũng phải đối mặt với khổ đau không thể tránh khỏi.

Nhà tâm lý học người Áo Sigmund Freud (1856-1939) cũng từng nói:

“Điều tốt nhất mà ta có thể mong đợi trong cuộc đời này, có lẽ chỉ là biến những đau khổ tột cùng thành những bất hạnh tầm thường.”

(Sigmund Freud)

Freud cho rằng khổ đau là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống.

Ngay cả khi ta có thể làm giảm bớt khổ đau, điều đó cũng không có nghĩa là ta có thể hoàn toàn thoát khỏi nó – mà chỉ đơn giản là thay đổi mức độ đau khổ từ lớn thành nhỏ hơn.

Như vậy, bất kể phương Đông hay phương Tây, bất kể thời đại nào, mọi con người đều phải đối mặt với khổ đau.

Dù ở đâu, dù vào thời điểm nào, chân lý “Đời là khổ” (人生は苦なり) luôn đúng.

Nội dung cụ thể của Khổ Đế

Vậy, những khổ đau trong cuộc đời là gì?

Những nỗi khổ này được giải thích chi tiết trong Tứ Khổ Bát Khổ (四苦八苦 – Tứ Khổ Bát Khổ).

Tứ Khổ Bát Khổ bao gồm:

• Tứ Khổ (四苦):
  1. Sinh khổ (生苦): Khổ vì sinh ra.
  2. Lão khổ (老苦): Khổ vì già đi.
  3. Bệnh khổ (病苦): Khổ vì bệnh tật.
  4. Tử khổ (死苦): Khổ vì cái chết.
• Tứ khổ bổ sung, tạo thành Bát Khổ (八苦):
  5) Oán tăng hội khổ (怨憎会苦): Khổ vì phải gặp người mình ghét.
  6) Ái biệt ly khổ (愛別離苦): Khổ vì chia ly với người thân yêu.
  7) Sở Cầu bất đắc khổ (所求不得苦): Khổ vì không đạt được điều mình mong muốn.
  8) Ngũ thịnh ấm khổ (五盛陰苦): Khổ vì chấp trước vào thân xác và tâm trí.

Những nỗi khổ này được ghi chép trong kinh điển như sau:

Khổ Đế bao gồm: Sinh khổ, Lão khổ, Bệnh khổ, Tử khổ, Oán tăng hội khổ, Ái biệt ly khổ, Sở cầu bất đắc khổ, Ngũ thịnh ấm khổ.

(Trích từ Trung A-hàm Kinh (中阿含経 ))

Những nỗi khổ này có thể tránh được không?

Những nỗi khổ trong Tứ Khổ Bát Khổ rất dễ hiểu, vì chúng không phân biệt thời đại, quốc gia, địa vị hay hoàn cảnh sống.

Dù một người giàu có, quyền lực, hay được yêu thương bao bọc, chỉ cần sinh ra làm người, họ chắc chắn sẽ phải trải qua những nỗi khổ này.

Tại sao chúng ta cần tìm hiểu về khổ đau?

Phật giáo giảng dạy con đường để thoát khỏi đau khổ, nhưng chỉ khi nào con người nhận thức rõ về những khổ đau của cuộc đời, họ mới thực sự khao khát học Phật.

Nếu một người không cảm thấy cần thiết phải tìm hiểu về Phật giáo, hoặc không hề có hứng thú với giáo lý nhà Phật, thì lý do duy nhất chính là họ chưa nhận ra bản chất thực sự của chính mình.

Điều này không có nghĩa là họ không hiểu Phật giáo bằng lý trí, mà là họ chưa thực sự cảm nhận nó như một vấn đề của chính bản thân mình.

Khổ đau lớn nhất trong cuộc đời – Tử khổ

Trong 8 nỗi khổ, có câu nói rằng:

“Không có gì đau đớn hơn cái chết.”

Cái chết là nỗi khổ lớn nhất trong cuộc đời con người.

Khi cái chết đến gần:

• Tất cả những gì ta đã cố gắng có được phải để lại phía sau.
• Những người ta yêu thương nhất cũng phải chia xa mãi mãi.
• Cuối cùng, ta ra đi một mình, cô độc đối diện với cái chết.

Và điều quan trọng nhất là:
Không ai có thể tránh khỏi cái chết.

Dù muốn hay không, tất cả mọi người đều phải đối diện với cái chết, không có ngoại lệ.

Như vậy, dù chúng ta có cố gắng đến đâu, cuối cùng cuộc đời này chỉ là một chuỗi đau khổ, rồi kết thúc bằng cái chết.

Tại sao con người phải chịu những nỗi khổ này?

Lý do tại sao con người phải chịu những khổ đau trong cuộc đời được giải thích trong Tập Đế (集諦).

Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân của khổ đau trong phần tiếp theo.

2. Tập đế là gì?

Ví dụ: Chẩn đoán bệnh

Khi một người có triệu chứng đau bụng, việc đầu tiên cần làm là tìm ra nguyên nhân.

Đau bụng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn như:

• Ăn phải đồ ăn hư hỏng
• Cảm lạnh do nằm trên nền đất lạnh
• Viêm ruột thừa
• Loét dạ dày
• Ung thư dạ dày

Nếu một người bị ung thư dạ dày, nhưng lại tự phỏng đoán sai rằng:
“Chắc là do mình ăn phải thứ gì đó không tốt”,
rồi bỏ qua triệu chứng, thì tình trạng bệnh sẽ ngày càng nghiêm trọng.

Nếu chẩn đoán sai nguyên nhân, bệnh không những không khỏi mà còn trở nên tồi tệ hơn.

Vì vậy, việc chẩn đoán chính xác và hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh là điều vô cùng quan trọng.

Vai trò của Tập Đế trong giáo lý Phật giáo

Cũng giống như vậy, Đức Phật đã giảng dạy chân lý về nguyên nhân của khổ đau, giúp con người hiểu rõ vì sao họ phải chịu khổ trong cuộc đời này.

Nếu không hiểu đúng nguyên nhân gây khổ đau, thì ta sẽ không thể tìm ra con đường giải thoát.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Đức Phật đã dạy gì về nguyên nhân dẫn đến khổ đau trong cuộc sống.

Cuộc sống khổ đau là do ai?

Vậy tại sao cuộc đời chúng ta lại đầy rẫy khổ đau?

Thông thường, con người hay nghĩ rằng:

• Do không có tiền nên khổ.
• Do công việc không phù hợp nên khổ.
• Do không thể kết hôn với người mình yêu nên khổ.

Nhưng nếu một người có rất nhiều tiền, có công việc mình yêu thích, kết hôn với người mình yêu, liệu họ có thực sự hạnh phúc không?

Thực tế là:

• Có tiền rồi, con người vẫn nảy sinh lo lắng và bất an về nhiều thứ khác.
• Dù có làm công việc yêu thích, khổ đau vẫn không biến mất.
• Dù kết hôn với người mình yêu, nhưng sống hạnh phúc mãi mãi chỉ có trong chuyện cổ tích.

Tại sao khổ đau vẫn luôn tồn tại?

Vậy, tại sao ngay cả khi có đầy đủ mọi thứ, con người vẫn không thể thoát khỏi khổ đau?

Nguyên nhân không phải do:

• Không có tiền bạc hay tài sản.
• Không có con cái.
• Bị người khác nói xấu.

Nguyên nhân cũng không phải do:

• Thiếu địa vị, danh vọng.
• Thiếu gia đình, vợ chồng, con cái.
• Thiếu tài năng hay nhan sắc.
• Thiếu sở thích hay đam mê.

Như vậy, khổ đau không đến từ sự thiếu thốn những thứ bên ngoài.

Vậy nguyên nhân thực sự của khổ đau là gì?

Đức Phật đã dạy câu trả lời trong Tập Đế, và chúng ta sẽ cùng tìm hiểu điều đó trong phần tiếp theo.

Nguyên nhân của khổ đau nằm ở đâu?

Nguyên nhân của khổ đau không nằm bên ngoài chúng ta, mà nằm ở bên trong chính bản thân chúng ta. Nói cách khác, khổ đau không phải do người khác hay hoàn cảnh xã hội gây ra, mà nguồn gốc thực sự của nó nằm trong tâm của chính chúng ta.

Nguyên nhân sinh ra khổ đau

Về nguyên nhân tạo ra khổ đau, trước tiên Đức Phật đã dạy về “Phiền não” (煩悩).

Phiền não là những thứ khiến con người đau khổ và lo âu. Tổng cộng có 108 loại phiền não, trong đó có ba loại gây đau khổ lớn nhất, được gọi là Tam Độc (三毒):

1. Tham (欲 – Dục): Lòng tham muốn vô tận.
2. Sân (怒 – Nộ): Sự tức giận, oán hận.
3. Si (嫉 – Đố): Sự đố kỵ, ganh ghét.

Vì sao dục vọng khiến con người đau khổ?

Những thứ con người khao khát như tiền bạc, tài sản, địa vị, danh vọng thực chất đều xuất phát từ lòng tham muốn.

Con người luôn muốn:

• Sở hữu nhiều hơn.
• Được làm điều mình thích.
• Được công nhận, được khen ngợi.
• Sống thoải mái, hưởng thụ.

Tuy nhiên, lòng tham này là vô hạn, không có điểm dừng.

Dù có đạt được bao nhiêu, con người vẫn không bao giờ cảm thấy đủ.

Hơn nữa, niềm vui khi thỏa mãn dục vọng chỉ là tạm thời, chẳng bao lâu nó sẽ phai nhạt đi.

Vì vậy, những gì con người coi là hạnh phúc thực chất chỉ là thứ phù du, không bền vững.

Cả đời chạy theo dục vọng, cuối cùng ta đạt được gì?

Dù biết rằng hạnh phúc đến từ sự thỏa mãn dục vọng là không bền vững, nhưng con người vẫn bị hấp dẫn mạnh mẽ bởi chúng.

Vì vậy, chúng ta cứ mãi chạy theo dục vọng, tiêu tốn cả cuộc đời để theo đuổi một thứ hạnh phúc ngắn ngủi, mà không một lần tự hỏi điều đó có thực sự bền vững hay không.

Nhưng cuối cùng, chúng ta vẫn phải chết, và khi chết đi, tất cả những gì đã dày công tích lũy đều phải bỏ lại phía sau.

Vậy là con người dành cả cuộc đời để theo đuổi dục vọng, nhưng cuối cùng lại ra đi với hai bàn tay trắng.

Văn minh phát triển có giúp con người bớt đau khổ?

Tất cả các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, khoa học, y học đều được phát triển với mục tiêu đáp ứng dục vọng của con người.

Tuy nhiên, dù khoa học tiến bộ đến đâu, dù nền kinh tế phát triển như thế nào, khổ đau vẫn không thể bị xóa bỏ.

Bởi vì cội nguồn của khổ đau không nằm ở vật chất hay điều kiện bên ngoài, mà nằm sâu trong tâm trí của con người.

Làm sao để giải thoát khỏi khổ đau?

Ngoài dục vọng, con người còn bị chi phối bởi 107 loại phiền não khác.

Chính vì bị những phiền não này điều khiển, chúng ta phải chịu khổ đau suốt cuộc đời, và cuối cùng chết đi trong đau đớn.

Vậy, làm thế nào để thoát khỏi những khổ đau này?

Phật giáo chính là con đường giúp con người giải thoát khỏi đau khổ và đạt được hạnh phúc chân thật.

3. Diệt Đế là gì?

Diệt Đế (滅諦 – Mettai) là chân lý về hạnh phúc chân thật.

Từ khi sinh ra, con người luôn sống trong đau khổ và mê muội, vì vậy không ai thực sự biết hạnh phúc chân thật là gì.

Tất cả các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, khoa học, y học đều hướng đến mục tiêu mang lại hạnh phúc cho con người.

• Chính trị cố gắng giảm thiểu chiến tranh.
• Kinh tế cố gắng tăng cường nguồn cung lương thực.
• Khoa học cố gắng cải thiện đời sống con người.
• Y học cố gắng giảm bớt bệnh tật.

Tuy nhiên, hạnh phúc thực sự vẫn là thứ con người chưa thể nắm bắt được.

Hạnh phúc là gì?

Trong suốt hơn hai nghìn năm, các nhà triết học đã cố gắng định nghĩa hạnh phúc chân thật:

• Có phải đó là việc trau dồi đạo đức?
• Hay là đạt được trạng thái thư thái về tinh thần?
• Hay là biết chấp nhận và hài lòng với hoàn cảnh hiện tại?
• Hay là giữ tâm luôn bình thản trước mọi biến động?

Nhưng cho đến nay, con người vẫn chưa có câu trả lời chính xác cho câu hỏi hạnh phúc thực sự là gì.

Nhà triết học Thụy Sĩ Carl Hilty đã viết trong cuốn “Luận về hạnh phúc” rằng:

“Không có ai là không mong cầu hạnh phúc.”
“Không có tư tưởng nào phổ biến hơn mong muốn được hạnh phúc.”
“Tuy nhiên, nội dung của hạnh phúc là gì, và liệu hạnh phúc có thể tìm thấy trong thế giới này hay không, vẫn còn là một câu hỏi chưa có sự đồng thuận.”

(Trích từ “Luận về hạnh phúc” – Carl Hilty)

Tâm lý học cũng tìm kiếm hạnh phúc

Ngay cả trong tâm lý học, có nhiều giả thuyết về hạnh phúc thực sự:

• Phải chăng hạnh phúc là sự thỏa mãn dục vọng?
• Hay đó là khi con người đắm chìm trong đam mê và đạt được trạng thái “dòng chảy” (flow)?
• Hay là cảm giác có ý nghĩa khi bản thân hòa vào một điều gì đó lớn lao hơn chính mình?

Mặc dù tất cả những điều này đều có thể mang lại hạnh phúc, nhưng chúng chỉ là niềm vui tạm thời, không phải hạnh phúc vĩnh hằng.

Hạnh phúc chân thật theo Đức Phật

Mặc dù con người đã suy ngẫm và truy cầu hạnh phúc suốt hàng nghìn năm, nhưng hạnh phúc thực sự là gì vẫn còn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Vì vậy, Đức Phật đã giảng dạy rằng:

“Có một trạng thái hạnh phúc không bao giờ thay đổi, đó là thế giới nơi phiền não đã được diệt trừ hoàn toàn – Niết Bàn (涅槃 – Nirvāṇa).”

Đây chính là mục tiêu tối thượng của Phật giáo.

Tuy nhiên, vì con người vốn không thể hoàn toàn diệt trừ phiền não, nên Đức Phật đã dạy rằng chúng ta có thể đạt được một trạng thái hạnh phúc chân thật ngay trong cuộc sống này.

Vậy hạnh phúc chân thật đó là gì?

Hãy cùng tìm hiểu trong phần tiếp theo.

4. Đạo Đế là gì?

Đạo Đế (道諦 – Dōtai) là chân lý về con đường dẫn đến hạnh phúc chân thật.

Theo nghĩa hẹp, Đạo Đế chính là Bát Chánh Đạo (八正道 – Hasshōdō), con đường đầu tiên mà Đức Phật đã giảng dạy.

Trong kinh điển, Đạo Đế được giảng như sau:

“Thế nào là Chân lý về con đường diệt khổ (Khổ Diệt Đạo Thánh Đế – 苦滅道聖諦)?”
“Đó là Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh Tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.”

Như vậy, Đạo Đế chính là Bát Chánh Đạo, con đường giúp con người diệt trừ phiền não và đạt được hạnh phúc chân thật.

(→ Tìm hiểu thêm về Bát Chánh Đạo TẠI ĐÂY)

Những con đường khác Đức Phật đã giảng dạy

Ngoài Bát Chánh Đạo, Đức Phật còn giảng dạy nhiều phương pháp thực hành thiện nghiệp khác để giúp con người hướng đến giải thoát.

Khi thực hành theo giáo pháp của Đức Phật, con người sẽ dần nhận ra bản chất thật sự của chính mình, vốn bị che lấp bởi phiền não.

Nhờ đó, chúng ta sẽ thấy được tận gốc rễ của khổ đau, thứ mà nếu không nghe Phật pháp, chúng ta sẽ không bao giờ nhận ra.

Và cuối cùng, con đường này sẽ dẫn chúng ta đến hạnh phúc chân thật, giải thoát khỏi khổ đau của cuộc đời.

The post Tứ diệu đế – 4 chân lý của Phật giáo appeared first on Narau Japan.

Bát Chánh Đạo là gì?

Đầu tiên chúng ta hãy xem định nghĩa trong từ điển (từ điển Tiếng Nhật).

Bát Chánh Đạo (八正道)

Bát Chánh Đạo là con đường thánh thiện gồm tám chi phần, giúp con người đoạn diệt khổ đau và đạt đến giải thoát. Nó còn được gọi là Bát Thánh Đạo (八聖道) hoặc Bát Chi Chánh Đạo (八支正道).

Tám yếu tố của Bát Chánh Đạo:

1. Chánh Kiến (正見 – Shōken): Nhận thức đúng đắn về Tứ Diệu Đế, hiểu rõ bản chất của cuộc sống.

2. Chánh Tư Duy (正思 – Shōshi): Suy nghĩ đúng đắn, tránh tà niệm và hướng về từ bi, trí tuệ.

3. Chánh Ngữ (正語 – Shōgo): Nói lời chân thật, từ bi, không nói dối, không ác khẩu.

4. Chánh Nghiệp (正業 – Shōgō): Hành động đúng đắn, không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.

5. Chánh Mệnh (正命 – Shōmyō): Nghề nghiệp chân Chánh, không làm tổn hại đến chúng sinh.

6. Chánh Tinh Tấn (正精進 – Shōshōjin): Nỗ lực đúng đắn, loại trừ điều xấu, phát triển điều thiện.

7. Chánh Niệm (正念 – Shōnen): Chánh niệm, giữ tâm tỉnh giác, không bị cuốn vào tham ái hay sân hận.

8. Chánh Định (正定 – Shōjō): Thiền định đúng đắn, giúp tâm an tịnh và đạt đến trí tuệ giải thoát.

Bát Chánh Đạo thường được nhắc đến cùng với Tứ Diệu Đế, do đó đôi khi người ta gọi chung là Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo (Tứ Thánh Đế và Bát Chánh Đạo).

Trong giáo lý Tứ Diệu Đế, Bát Chánh Đạo thuộc về Đạo Đế, tức con đường dẫn đến sự diệt khổ.

(→Để hiểu rõ hơn về Tứ Diệu Đế, bạn có thể tham khảo nội dung chi tiết tại bài Tứ Diệu Đế – 4 chân lý trong Phật giáo)

Như đã đề cập ở trên, Bát Chánh Đạo là tám con đường thực hành mà Đức Phật đã giảng dạy, giúp con người đạt đến giác ngộ.

Tuy nhiên, có những khía cạnh mà chỉ riêng Bát Chánh Đạo không thể giải thích hết. Vì vậy, chúng ta sẽ tìm hiểu một cách chi tiết và dễ hiểu hơn.

Trong kinh điển, chẳng hạn như Trung A-hàm Kinh (中阿含経), có ghi lại như sau:

Bát Chánh Đạo gồm Chánh Kiến, cho đến Chánh Định, được gọi là tám con đường chân chính.

(Trích từ Trung A-hàm Kinh)

Ngoài ra, giáo lý về Bát Chánh Đạo còn được đề cập trong rất nhiều kinh điển khác. Khi tổng hợp lại nội dung từ các kinh này, Bát Chánh Đạo bao gồm tám yếu tố sau:

1. Chánh Kiến (正見 – Shōken)
2. Chánh Tư Duy (正思惟 – Shōshiyui)
3. Chánh Ngữ (正語 – Shōgo)
4. Chánh Nghiệp (正業 – Shōgō)
5. Chánh Mạng (正命 – Shōmyō)
6. Chánh Tinh Tấn (正精進 – Shōshōjin)
7. Chánh Niệm (正念 – Shōnen)
8. Chánh Định (正定 – Shōjō)

Vậy, ý nghĩa cụ thể của từng yếu tố là gì? Hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về từng phần.

1. Chánh Kiến

Yếu tố đầu tiên trong Bát Chánh Đạo là Chánh Kiến (正見 – Shōken), có nghĩa là nhìn thấy đúng đắn hoặc thấy sự vật đúng như bản chất của nó.

Chúng ta thường có xu hướng ganh tị, oán hận người khác, nhưng nếu hiểu rõ luật nhân quả, ta sẽ nhận ra rằng chính mình là người gieo nhân và phải chịu quả báo tương ứng.

Bên cạnh đó, con người thường có quan niệm sai lầm rằng mạng sống và hạnh phúc của mình sẽ kéo dài mãi mãi, nhưng thực tế không phải như vậy. Chánh Kiến có nghĩa là nhìn nhận mọi thứ theo giáo lý nhà Phật, thấy rõ bản chất vô thường của vạn vật, không bị mê lầm bởi những ảo tưởng sai lệch.

Liên quan đến Chánh kiến, có một câu chuyện như sau về nhà sư Nhất Hưu

Cây Thông Bảy Khúc

Một ngày nọ, có một cây thông cong queo, uốn lượn theo nhiều hướng.

Khi đó, Nhất Hưu dựng một tấm bảng với dòng chữ:
“Ai có thể nhìn thấy cây thông này thẳng tắp, ta sẽ thưởng một quan tiền vàng.”

Nghe thấy vậy, rất nhiều người tụ tập lại, ai cũng muốn nhận được phần thưởng.

Lúc này, Hòa thượng Liên Như (Rennyo Shonin) đi ngang qua. Đám đông liền hỏi ông:
“Liên Như thượng nhân, ngài có thể nhìn thấy cây thông này thẳng tắp không?”

Nghe vậy, Liên Như cười đáp:
“Vậy để ta đến chỗ Nhất Hưu và nhận một quan tiền vàng.”

Thế là ông đi tìm Nhất Hưu. Nhưng khi đến nơi, Nhất Hưu từ chối:
“Ngài không được nhận. Ngài chưa đọc mặt sau của tấm bảng hay sao?”

Ngạc nhiên, Liên Như quay lại kiểm tra. Ở mặt sau của tấm bảng có dòng chữ:
“Ngoại trừ Liên Như của chùa Bản Nguyện Tự.”

Liên Như cười lớn và nói:
“Nếu Nhất Hưu đã hiểu ta đến mức này, ta sẽ tha thứ cho ông ấy.”

Ngay lúc đó, nhiều người lại vây quanh hỏi:
“Liên Như thượng nhân, ngài thực sự đã nhìn thấy cây thông thẳng sao?”

Ông gật đầu và đáp:
“Đúng vậy. Các ngươi đang cố gắng nhìn cây thông cong queo một cách thẳng tắp, nhưng ta chỉ đơn giản là nhìn thấy một cây thông cong mà thôi.”

Câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng việc nhìn nhận sự vật đúng như bản chất của nó là điều rất khó khăn. Tuy nhiên, nếu có thể quan sát cuộc sống một cách chân thực, không bị chi phối bởi thành kiến, chúng ta sẽ hiểu rõ được bản chất của vạn vật.

2. Chánh Tư Duy

Chánh Tư Duy (正思惟 – Shōshiyui) có nghĩa là suy nghĩ đúng đắn và giữ tâm ý chân Chánh.

Chúng ta thường bị chi phối bởi tham lam, sân hận và si mê, khiến tâm trí chỉ toàn những suy nghĩ lệch lạc. Vì vậy, Chánh Tư Duy là thực hành từ bỏ lòng tham, sân hận, đố kỵ và oán giận.

Đức Phật cũng dạy rằng không nên có những suy nghĩ cực đoan mà phải hành theo Trung Đạo, tránh cả hai thái cực là khổ hạnh quá mức và hưởng thụ dục lạc.

Câu chuyện về Tôn giả A-na-luật (Aniruddha) và bài học về Trung Đạo

Một ngày nọ, khi Đức Phật đang thuyết pháp tại Kỳ Viên Tịnh Xá, đệ tử A-na-luật bắt đầu ngủ gật.

Thấy vậy, Đức Phật nói:
“Có lẽ có nhiều người đã rất mệt mỏi khi đến đây. Tuy nhiên, được nghe pháp của Như Lai là một nhân duyên quý báu. Ngay cả khi ngủ gật, đó cũng là một sự kết duyên lớn với Phật pháp.”

Sau buổi thuyết pháp, Đức Phật gọi A-na-luật đến và hỏi:
“Mục đích của con khi tu hành là gì?”

A-na-luật thưa:
“Bạch Đức Thế Tôn, con nhận ra bốn nỗi khổ sinh, lão, bệnh, tử và muốn tìm cách thoát khỏi chúng.”

Nghe vậy, Đức Phật hỏi tiếp:
“Con xuất thân từ một gia đình cao quý và có chí nguyện tu hành mạnh mẽ. Vậy tại sao lại ngủ gật trong khi nghe pháp?”

A-na-luật liền quỳ xuống sám hối:
“Bạch Thế Tôn, con vô cùng hối lỗi. Từ nay về sau, con xin thề sẽ không bao giờ ngủ nữa. Xin Ngài tha thứ cho con.”

Từ ngày đó, A-na-luật không bao giờ ngủ, dành toàn bộ thời gian để tu tập. Nhưng con người vốn không thể hoàn toàn từ bỏ giấc ngủ. Sau một thời gian dài không ngủ, đôi mắt của A-na-luật dần mất đi ánh sáng, và cuối cùng, ông bị mù.

Khi hay tin, Đức Phật dạy rằng:
“Cũng như dây đàn, khi cần căng thì căng, khi cần nới lỏng thì phải nới lỏng. Nếu quá mức, con sẽ phải hối hận; nếu buông thả, con sẽ bị cuốn vào phiền não. Hãy chọn con đường Trung Đạo.”

Dù vậy, A-na-luật vẫn kiên quyết giữ lời thề. Đức Phật liền gọi danh y Kỳ-bà (Jīvaka) đến xem xét bệnh tình của ông. Sau khi kiểm tra, Kỳ-bà chẩn đoán:
“Nếu ngủ thì sẽ khỏi bệnh.”

Nhưng A-na-luật vẫn không chịu ngủ và cuối cùng, ông hoàn toàn mất thị lực. Tuy nhiên, cũng chính lúc đó, con mắt trí tuệ của ông đã mở ra, và ông đạt được Thiên Nhãn Thông, có thể nhìn thấy mọi sự vật mà không cần đến đôi mắt phàm trần.

Bài học từ Chánh Tư Duy

Chúng ta thường có những suy nghĩ cực đoan, hoặc quá cố chấp, hoặc quá buông thả. Chánh Tư Duy dạy rằng chúng ta cần tránh cả hai thái cực, giữ tâm quân bình và thực hành theo Trung Đạo để đạt được sự an lạc.

3. Chánh Ngữ 

Chánh Ngữ (正語 – Shōgo) là việc sử dụng lời nói chân Chánh.

Miệng nói ra những lời gì đều xuất phát từ tâm. Nếu tâm bị chi phối bởi tham lam, sân hận và si mê, thì lời nói sẽ trở nên lệch lạc, bao gồm:

·      Lời nói xu nịnh (nói không thật lòng để lấy lòng người khác).

·      Lời nói hai lưỡi (chia rẽ, gây bất hòa).

·      Lời nói ác ý (phỉ báng, xúc phạm người khác).

·      Lời nói dối trá (không đúng sự thật).

Chánh Ngữ là thực hành từ bỏ những lời nói dối trá, ác ý, hai lưỡi và xu nịnh, thay vào đó là dùng những lời nói nhẹ nhàng, chân thành và mang lại lợi ích cho người khác.

4. Chánh Nghiệp

Chánh Nghiệp (正業 – Shōgō) có nghĩa là hành động chân Chánh, tức là thực hiện những việc làm đúng đắn, không tạo nghiệp xấu.

Trong Phật giáo, nghiệp (業 – Karma) bao gồm hành động của tâm, lời nói và thân thể. Tuy nhiên, khi nói về Chánh Nghiệp, điều này chủ yếu liên quan đến hành động của thân.

Có ba hành vi xấu cần tránh:

1.    Sát sinh (giết hại sinh mạng) – không được giết hại sinh vật.

2.    Trộm cắp (lấy của không cho) – không được lấy tài sản của người khác.

3.    Tà dâm (quan hệ bất Chánh) – không được có những quan hệ tình cảm trái đạo lý.

Chánh Nghiệp có nghĩa là từ bỏ các hành vi bất thiện trên và thực hành những việc làm đúng đắn, giúp cuộc sống trở nên thanh tịnh và an lạc hơn.

5. Chánh Mạng

Chánh Mạng (正命 – Shōmyō) có nghĩa là sống một cuộc đời chân Chánh, hành nghề đúng đắn, không gây tổn hại đến người khác.

Trong kinh A Di Đà (阿弥陀経) có nhắc đến Tôn giả Tu Lại Bàn Đặc (周利槃特 – Shurihandoku), một trong Mười Sáu La Hán, cùng với câu chuyện minh họa về sự tu tập của ông.

Câu chuyện về Tôn giả Tu Lại Bàn Đặc và bài học về Chánh Mạng

Tôn giả Tu Lại Bàn Đặc nổi tiếng là người trí nhớ kém, không thể ghi nhớ các bài kinh. Một ngày nọ, khi đang tuyệt vọng vì không thể tiếp tục tu học, Đức Phật đi ngang qua và hỏi nguyên do.

Sau đó, Đức Phật trao cho ông một chiếc chổi cùng với câu nói:
“Hãy quét sạch bụi trần, loại bỏ phiền não.”

Kể từ đó, Tu Lại Bàn Đặc chuyên tâm quét dọn, vừa quét vừa tụng câu kinh mà Đức Phật dạy. Thế nhưng, mỗi khi nhớ được vế đầu “quét sạch bụi trần”, ông lại quên mất vế sau “loại bỏ phiền não”, và ngược lại.

Dù vậy, ông vẫn bền bỉ quét dọn mỗi ngày trong suốt 20 năm. Một ngày nọ, Đức Phật khen ngợi ông:
“Ngươi không tiến bộ nhanh, nhưng không nản lòng. Việc kiên trì thực hành còn quan trọng hơn cả sự tiến bộ nhanh chóng.”

Sau một thời gian dài thực hành, Tu Lại Bàn Đặc chợt ngộ ra rằng bụi bẩn không chỉ tồn tại trên mặt đất mà còn trong tâm hồn. Bằng sự kiên trì, ông đã đạt được giác ngộ chỉ qua việc quét dọn.

Bài học từ Chánh Mạng

• Sống đúng đắn, không gây hại đến người khác.
• Chăm chỉ, kiên trì thực hành những điều nhỏ nhất cũng có thể dẫn đến giác ngộ.
• Giữ tâm trong sạch giống như quét dọn thân và môi trường xung quanh.

Nhờ tuân theo lời dạy của Đức Phật, Tu Lại Bàn Đặc đã đạt giác ngộ chỉ với một chiếc chổi. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng bất kỳ công việc nào, nếu thực hiện với tâm chân Chánh, đều có thể trở thành con đường dẫn đến giải thoát.

6. Chánh Tinh Tấn

Chánh Tinh Tấn (正精進 – Shōshōjin) có nghĩa là nỗ lực đúng đắn, hướng đến con đường chân Chánh.

Nhiều người lầm tưởng rằng tinh tấn chỉ đơn thuần là việc kiêng khem như không ăn thịt cá, nhưng thực chất, tinh tấn trong Phật giáo có nghĩa là sự cố gắng bền bỉ và đúng hướng. Nếu nỗ lực sai lầm, đó không phải là Chánh Tinh Tấn.

Đúng như tên gọi, Chánh Tinh Tấn là nỗ lực hướng đến mục tiêu chân Chánh của cuộc sống theo giáo lý nhà Phật.

Câu chuyện về sự lao động của Đức Phật và bài học về Chánh Tinh Tấn

Câu chuyện này được ghi chép trong Tạp A-hàm Kinh (雑阿含経), Tiểu Bộ Kinh (小部経典) và Kinh Tập (Sutta Nipāta)

Một ngày nọ, Đức Phật cùng các đệ tử đi khất thực để tạo duyên với chúng sinh.

Gần một cánh đồng, Ngài đứng gần một người nông dân đang nghỉ ngơi sau khi làm việc vất vả. Nhìn thấy vậy, người nông dân chế giễu:

“Các ông cứ đến đây suốt. Sao không tự mình làm ruộng, trồng lúa, rau củ mà ăn, thay vì đi xin của người khác? Chúng tôi không nói những điều cao siêu, nhưng ít nhất, chúng tôi làm việc để tự nuôi sống mình.”

Lời nói có vẻ lịch sự nhưng ẩn chứa sự khinh miệt những người tu hành vì họ sống nhờ sự cúng dường mà không lao động tay chân.

Nghe vậy, Đức Phật vẫn bình tĩnh đáp:
“Ta cũng đang cày ruộng, gieo hạt và thu hoạch.”

Người nông dân ngạc nhiên liền hỏi:
“Vậy ông cày ruộng ở đâu? Trâu của ông đâu? Ông gieo hạt ở đâu?”

Đức Phật hiền hòa trả lời:
“Ta có con trâu mang tên Nhẫn Nhục (忍辱 ). Ta dùng lưỡi cày mang tên Tinh Tấn (精進).
Ta cày trên cánh đồng tâm của chúng sinh, gieo những hạt giống chân lý, và gặt hái hạnh phúc chân thật.”

(Trích từ Tạp A-hàm Kinh)

Bài học từ Chánh Tinh Tấn

Sự tinh tấn đúng đắn mà Đức Phật dạy không phải là làm việc cực nhọc về thể xác mà là sự nỗ lực để đạt được hạnh phúc chân thật.

Chánh Tinh Tấn là sự cố gắng đúng đắn, không mệt mỏi trên con đường tu tập, giúp con người vượt qua khổ đau, hướng đến giải thoát. Nỗ lực sai lầm có thể dẫn đến đau khổ, nhưng nỗ lực đúng hướng sẽ đưa đến giác ngộ.

7. Chánh Niệm

Chánh Niệm (正念 – Shōnen) có nghĩa là giữ vững niềm tin chân Chánh.Chánh Niệm là luôn ghi nhớ và không quên mục đích thực sự của cuộc sống theo giáo lý Phật giáo, và sống theo niềm tin ấy.

8. Chánh Định

Chánh Định (正定 – Shōjō) có nghĩa là tập trung tâm trí một cách đúng đắn, làm cho tâm tĩnh lặng và hướng về con đường chân Chánh.

Chánh Định là bước cuối cùng trong Bát Chánh Đạo, tổng hợp và củng cố bảy yếu tố trước đó. Nó giúp con người đạt được sự an định trong tâm hồn, từ đó dẫn đến trí tuệ và giác ngộ.

Bát Chánh Đạo theo Tam học

Nếu xét theo Tam Học (三学 – Giới, Định, Tuệ), là phương pháp tu tập giúp đạt giác ngộ, thì Bát Chánh Đạo được phân chia như sau:

• Chánh Kiến (正見) và Chánh Tư Duy (正思惟) → Thuộc Tuệ (慧).

• Chánh Ngữ (正語), Chánh Nghiệp (正業), và Chánh Mạng (正命) → Thuộc Giới (戒).

• Chánh Niệm (正念) và Chánh Định (正定) → Thuộc Định (定).

• Chánh Tinh Tấn (正精進) → Kết hợp và liên quan đến cả ba.

Kết quả đạt được từ Bát Chánh Đạo

Dù thực hành Bát Chánh Đạo đúng theo giáo lý, con người vẫn không thể đạt được giác ngộ hoàn toàn như một vị Phật. Mức cao nhất mà Bát Chánh Đạo có thể giúp đạt đến là quả vị A-la-hán.

Hơn nữa, để đạt đến quả vị này, cần trải qua một thời gian tu tập vô cùng dài, lên đến ba đời sáu mươi kiếp. (Một kiếp được tính khoảng 432 triệu năm).

Ngay cả khi một người đạt đến quả vị A-la-hán, họ có thể hành động vì lợi ích của người khác, nhưng so với thời gian tu tập, khoảng thời gian đó là rất ngắn ngủi.

Như đã thấy, Bát Chánh Đạo chủ yếu là con đường tu tập tự lợi, không bao gồm nhiều yếu tố giúp ích trực tiếp cho người khác.

Vì vậy, Đức Phật đã tổng hợp và mở rộng thêm Lục Ba La Mật (六波羅蜜), nhằm bổ sung thêm phương diện lợi tha, giúp con người không chỉ tự giác ngộ mà còn có thể cứu độ chúng sinh.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng Bát Chánh Đạo là không quan trọng. Bát Chánh Đạo vẫn là một phương pháp tu tập Chánh đáng, chứa đựng nhiều yếu tố trùng với Lục Ba La Mật.

Vậy nên, từ hôm nay, chúng ta hãy cố gắng thực hành từng bước một để hướng đến sự tu tập chân Chánh.

Tổng kết

Qua bài viết này, chúng ta đã cùng tìm hiểu về ý nghĩa của Bát Chánh Đạo, thông qua các câu chuyện về đệ tử của Đức Phật và những sự kiện lịch sử liên quan, nhằm giúp mọi người dễ dàng hiểu rõ hơn về giáo lý này.

Bát Chánh Đạo là tám con đường thực hành mà Đức Phật đã dạy, giúp con người đạt đến giác ngộ:

1. Chánh Kiến (正見 – Shōken) …… Nhìn nhận sự vật đúng như bản chất của nó.

2. Chánh Tư Duy (正思惟 – Shōshiyui) …… Suy nghĩ đúng đắn.

3. Chánh Ngữ (正語 – Shōgo) …… Sử dụng lời nói chân Chánh.

4. Chánh Nghiệp (正業 – Shōgō) …… Thực hiện hành động đúng đắn.

5. Chánh Mạng (正命 – Shōmyō) …… Sống một cuộc đời chân Chánh.

6. Chánh Tinh Tấn (正精進 – Shōshōjin) …… Nỗ lực đúng đắn, hướng đến con đường chân Chánh.

7. Chánh Niệm (正念 – Shōnen) …… Giữ vững niềm tin chân Chánh.

8. Chánh Định (正定 – Shōjō) …… Tĩnh tâm và tập trung vào một mục tiêu đúng đắn.

Bát Chánh Đạo là kim chỉ nam trong quá trình tu tập, giúp con người loại bỏ phiền não và đạt đến giải thoát.

The post Bát chánh đạo là gì? appeared first on Narau Japan.

Các bạn có bao giờ thắc mắc việc tụng kinh là để làm gì và những câu mà Sư thầy đang tụng đó nó mang ý nghĩa gì không?

Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này.

Tụng kinh để cho người đã mất?

Chúng ta thường thấy mỗi khi có người mất, mọi người thường hay gọi các Sư thầy đến nhà để đọc Kinh đúng không? Khi được hỏi về lý do, hầu hết câu trả lời sẽ là:

“Để cầu nguyện cho người đã mất”

“Để giúp người đã mất được siêu thoát”

“Để giúp người đã mất có thể thành Phật”

Vậy trên thực tế, việc tụng kinh này có ý nghĩa như thế nào đối với người đã mất? Ở Nhật Bản, có một vị thiền sư rất nổi tiếng là Nhất Hưu Tông Thuần. Ông tự xưng mình là “Cuồng Thánh” và có một câu chuyện rất nổi tiếng về ông liên quan đến ý nghĩa của việc tụng kinh.

Ý nghĩa của việc tụng kinh theo Nhất Hưu

Khi Nhất Hưu đang tu hành ở chùa Đại Đức, một gia đình ở gần đó có người mất và đã mời ông đến để đọc Kinh.Khi đến nơi, người đã mất đó được cuốn trong một cái chăn, trên đầu thì được phủ bởi một tấm vải trắng, còn những người thân trong gia đình thì ngồi xung quanh và đang khóc thút thít.

Tay trái của Nhất Hưu cầm quyển Kinh và tay phải của ông cầm theo một chiếc búa dài. Ông ngồi ngay trước người đã mất đó rồi nói: “Để ta thử xem người này còn khả năng nghe Kinh không”. Ngay lập tức, ông giơ chiếc búa lên rồi đập bằng tất cả sức lực của mình vào đầu của người đã mất.

Trong khi những người thân khác thất thần chưa hiểu chuyện gì, Nhất Hưu bỏ búa xuống và nói to “Này! Có nghe thấy gì không?” Khi không thấy người đó có phản ứng gì, ông lại thản nhiên nói tiếp “Đây là chết hoàn toàn rồi!” Cuối cùng, ông không đọc một chữ nào trong Kinh và đi về.

Nhất Hưu làm như vậy với chủ đích gì? Phải chăng khi ông thấy mọi người đang hiểu sai rằng “Kinh phật là để dành cho người chết” và ông đã muốn nhắc nhở mọi người?

Tuy nhiên, đây chỉ là cách lý giải của cá nhân Nhất Hưu. Vậy còn Đức Phật (Budda) đã nói gì về Kinh Phật

Đức Phật (Budda) giảng dạy về việc tụng kinh

Trong Kinh Già-di-ni thuộc bộ Kinh Trung A Hàm, từ khoảng 2600 năm trước, khi Đức Phật còn tại thế, cũng có người đã thắc mắc về điều này và hỏi Đức Phật. Khi đó, đệ tử của Phật đã nhờ Phật giúp cho những người đã chết được lên cõi trời, Đức Phật đã trả lời như sau:

Này Già-di-ni, nay ta hỏi ông, tùy theo sự hiểu biết mà trả lời. Này Già-di-ni, ý ông nghĩ thế nào? Nếu ở trong thôn ấp, hoặc có kẻ nam, người nữ biếng nhác, không tinh tấn, lại hành ác pháp, thành tựu mười loại nghiệp đạo bất thiện, là sát sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói dối, cho đến tà kiến. Người ấy khi mạng chung, nếu có đông người đến, thảy đều chắp tay hướng về người đó kêu gọi, van lơn, nói như thế này: ‘Các người, nam hoặc nữ, biếng nhác, không siêng năng, lại hành ác pháp, thành tựu mười loại nghiệp đạo bất thiện là sát sanh, lấy của không cho, tà dâm nói dối, cho đến tà kiến. Các người nhân việc này, duyên việc này, khi thân hoại mạng chung chắc chắn đi đến thiện xứ, sanh lên cõi trời’. Như vậy, này Già-di-ni, những người nam hay nữ biếng nhác kia, không siêng năng, lại hành ác pháp, thành tựu mười loại nghiệp đạo bất thiện là sát sanh, lấy của không cho, tà dâm, nói dối, cho đến tà kiến; có thể nào vì được đông người đều đến chắp tay hướng về chúng mà kêu gọi, van lơn, nhân việc ấy, duyên việc ấy mà lúc thân hoại mạng chung lại được đi đến thiện xứ, sanh lên cõi trời không?

…

Này Già-di-ni, cũng như cách thôn không bao xa, có vực nước sâu, nơi đó có một người ôm tảng đá lớn và nặng ném vào trong nước. Nếu có đông người đến đều chắp tay hướng về tảng đá mà kêu gọi van lơn, nói như thế này: ‘Mong tảng đá nổi lên, mong tảng đá nổi lên’. Này Già-di-ni, ông nghĩ thế nào? Tảng đá lớn nặng ấy có thể nào vì được đông người đến đều chắp tay hướng về nó và kêu gọi van lơn, nhân việc đó, duyên việc đó mà sẽ nổi lên không?

Chính những lời nói này cả Đức Phật đã cho chúng ta hiểu được rằng việc đọc Kinh Phật không phải là để dành cho những người đã mất và cũng không thể giúp người đã mất lên được cõi trời. 

Vậy thì, ý nghĩa của việc tụng kinh là gì?

Để tìm hiểu về điều này, trước hết chúng ta cần phải tìm hiểu xem Kinh Phật là gì trước đã.

Kinh Phật là gì?

Kinh được viết chữ Hán là 経, tiếng Phạn là Sutra, có nghĩa là “sợi chỉ”. Kinh ở đây được hiểu với nghĩa là “Chân lý bất biến”.  

Kinh trong Phật Giáo chính là những tài liệu mà những đệ tử của Đức Phật ghi chép lại những lới giáo huấn của người.

Nói cách khác, những cái không phải là lời giáo huấn của Phật thì không được gọi là Kinh.

Hãy cùng tìm hiểu xem Kinh đã được ghi chép lại như thế nào.

Kinh Phật được hình thành như thế nào?

Đức Phật giác ngộ khi ở tuổi 35, ông mất năm 80 tuổi và trong suốt 45 năm ông đã giảng dạy cho người đời rất nhiều Giáo Pháp. Đức Phật đã không giảng dạy theo một chương trình nào cả, mà tùy vào mỗi người, ông lại có những lời khuyên dạy khác nhau.

Cũng giống như Socrates của Hy Lạp hay Chúa Giê-su của Đạo Thiên Chúa Giáo, Đức Phật không tự mình ghi chép lại bất kỳ tài liệu nào. Thế nhưng, trong khi Chúa Giê-su chỉ có 3 năm và Socrates chỉ có 20 năm giảng dạy cho người đời, thì Đức Phật sau 45 năm đã đi rất nhiều nơi khắp Ấn Độ và giảng dạy cho rất nhiều người.  

Sau khi Đức Phật viên tịch, 500 Đệ tử ưu tú nhất của ông đã tập hợp lại để ghi chép lại những lời dạy trong suốt 45 năm của Người. Quá trình này người ta gọi là “Kết tập Kinh điển”. Trong 500 người đệ tử thân cận nhất của Đức Phật, có một người tên là A-nan. Ông đã ở cạnh Phật hơn 20 năm và nổi tiếng là có một trí nhớ siêu phàm.

Ông đã đọc lại những lời Phật dạy, sau đó 500 người còn lại chứng nhận những gì ông đọc ra đều không sai và nó trở thành Kinh Phật. Chính vì vậy mà các Kinh thường được mở đầu bằng câu “Như thị ngã văn”, nghĩa là “Tôi nghe như vậy”.

Như vậy, Kinh Phật chính là những bài thuyết pháp được Đức Phật giảng giải khi còn sống. Nhưng có một lưu ý ở đây đó là thời đó chưa có chữ viết, những bài Kinh được A-nan và 500 Đệ tử của Phật chứng nhận tất cả chỉ dựa trên lời nói. Phải đến hơn 500 năm sau, những bài Kinh Phật mới bắt đầu được ghi chép lại bằng chữ.  

Tuy nhiên, trên thực tế những bài Kinh Phật hiện nay đều rất khó hiểu, những người không có đủ kiến thức về Phật giáo chắc chắn khi đọc sẽ không thể hiểu được nội dung của nó. Lý do tại sao lại như vậy?

Đó là vì đầu tiên Đức Phật giảng dạy cho các đệ tử bằng tiếng Phạn, Kinh Phật được ghi chép lại và phiên dịch sang tiếng Trung Quốc. Những người dịch Kinh từ tiếng Phạn sang tiếng Trung Quốc hồi đó là những vị “Tam Tạng Pháp Sư” (→ Tìm hiểu thêm về Tam Tạng Pháp Sư TẠI ĐÂY).

Tiếng Phạn là ngôn ngữ tiêu chuẩn của Ấn Độ thời bấy giờ. Tuy nhiên, ở phía Tây Ấn Độ khi đó người ta sử dụng ngôn ngữ Pali và có một phần Kinh Phật được viết lại bằng ngôn ngữ này. Sau đó Kinh Phật cũng được dịch sang cả tiếng Tây Tạng (Tibetan).

Kinh Phật được truyền miệng tại Ấn Độ trong khoảng 500 năm, sau đó nó được ghi chép lại bằng tiếng Phạn. Kinh điển Pali được ghi chép lại theo một Tông Phái của Đạo Phật ở khoảng thế kỳ thứ 5. Hiện nay Kinh Phật đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ Châu Á khác nhau, nhưng nhìn chung những ngôn ngữ chính của Kinh Phật là Kinh Điển tiếng Phạn, Kinh Điển Pali, Kinh Điển tiếng Hán và Kinh Điển Tây Tạng.

Kinh điển đang được sử dụng tại Nhật Bản là Kinh điển được dịch ra tiếng Hán và nó là sự kết hợp của rất nhiều Tông Phái. Do đó, số lượng Kinh điển tại Nhật hiện nay về khối lượng gấp khoảng 10 lần kinh điển Pali.

Số lượng Kinh Phật

Vậy tổng số lượng Kinh Phật hay còn gọi là Kinh Điển Phật giáo có tất cả bao nhiêu bộ?

Nếu các bạn là người yêu thích Manga của Nhật, chắc các bạn sẽ biết bộ truyện Manga dài nhất trong lịch sử là “Kochikame – Cảnh sát kì tài” với tất cả 200 tập và được phát hành liên tục trong 40 năm.

Những bài giảng trong suốt 45 năm thuyết Pháp của Đức Phật đã được các Đệ tử ghi chép lại dưới hơn 7000 Bộ Kinh. Toàn bộ số Kinh Điển này người ta gọi là “Nhất thiết kinh” hay “Đại Tạng Kinh”.

Vào thời nhà Đường năm 730, đại sư Trí Thăng đã biên soạn cuốn “Khai nguyên thích giáo lục” tổng hợp các đầu mục của Kinh Phật và trong đó có ghi 5048 bộ Kinh.

Sau đó, đến thời nhà Tống, năm 971, kĩ thuật in trên gỗ được áp dụng. Sau 12 năm in, toàn bộ Kinh Phật (Nhất thiết Kinh) được in xong, gọi là “Thục bản đại tạng kinh” và có 5048 bộ.

Đến năm 986, vào thời kì Heian của Nhật, Đại sư Chonen của Nhật đã sang nước Tống và mang về 5048 bộ Kinh. Đây là “Nhất thiết kinh” đầu tiên của Nhật.

Mặt khác, theo “Cao Ly Tạng” được soạn từ “Thục bản đại tạng kinh” có 6791 bộ, theo “Minh Tạng” của Mình Thành Tổ thời nhà Minh thì có 6771 bộ. Sau thời kỳ Minh Trị, nhiều lần “Nhất Thiết Kinh” đã được phát hành. “Vạn Tạng Kinh” có 7082 bộ, “Vạn Tục Tạng Kinh” có 7140 bộ, “Súc loát Tạng Kinh” có 8534 bộ.

Hiện nay, Bộ Kinh Phật phổ biến nhất đang được sử dụng là “Đại Chính tân tu đại tạng kinh. Đây là Bộ Kinh được phát hành cơ bản dựa trên “Cao Ly Tạng” và được hiệu định, so sánh với “Thục bản đại tạng kinh”, “Nguyên Tạng” và “Minh Tạng”. Tổng số bộ của nó là 11970.

Về cơ bản, theo thời gian “Nhất thiết kinh” càng ngày càng tăng về số lượng do được mọi người tổng hợp thêm. Có nhiều ý kiến cho rằng vì có 84000 Pháp môn nên sẽ có 84000 bộ Kinh nhưng đây là cách hiểu sai. 84000 là con số của Pháp uẩn (lời dạy của Phật) , còn Kinh Phật là có khoảng hơn 7000 bộ (với tổng số khoảng 40 triệu chữ).

Để hiểu được toàn bộ nội dung của Kinh Phật, chúng ta cần đọc hết toàn bộ 7000 bộ Kinh. Tuy nhiên đây là một khối lượng kiến thức khổng lồ, không dễ gì có thể đọc và hiểu hết được. Đầu tiên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu có những thể loại Kinh như thế nào trong “Nhất Thiết Kinh”.

Phân loại Kinh Điển

Trong 7000 bộ Kinh của “Nhất Thiết Kinh” có thể chia ra làm 2 loại chính, đó là “Kinh Điển Tiểu Thừa” và “Kinh Điển Đại Thừa”. Trong Kinh Điển Tiểu Thừa có các Kinh tiêu biểu như “Trường A Hàm Kinh”, “Trung A Hàm Kinh”, “Tạp A Hàm Kinh”, “Tăng Nhất A Hàm Kinh” trong Bộ “A Hàm Kinh” hoặc “Chuyển pháp luân kinh”, “Ương Quật Ma Kinh”, “Ngọc Da Kinh”, “Tiễn Dụ Kinh”,.. Có 151 Bộ Kinh thuộc thể loại này. Ngoài ra, có thêm 68 Bộ Kinh liên quan đến Đức Phật như “Bi Hoa Kinh”, “Quá khứ hiện tại nhân quả Kinh”, “Phật Bản Hành Tập Kinh”, “Tạp Bảo Tạng Kinh”, “Pháp Cú Kinh”, “Thí Dụ Kinh”,.. Đây cũng là những Bộ Kinh trùng với Kinh Điển Pali.

Trong Phật Giáo Đại Thừa, có 42 Bộ Kinh thuộc “Bát Nhã Kinh”, 16 Bộ Kinh thuộc “Pháp Hoa Kinh”, 32 Bộ Kinh thuộc “Hoa Nghiêm Kinh”, 64 Bộ Kinh thuộc “Bảo Tích Kinh”, 23 Bộ Kinh thuộc “Niết Bàn Kinh”, 28 Bộ Kinh thuộc “Đại Tập Kinh”. Ngoài ra còn có 423 Bộ Kinh khác như “Vu Lan Bồn Kinh”, “Kim Quang Minh Kinh, “Tứ Thập Nhị Chương Kinh”,.. 

Ngoài ra, theo trường Phái Mật Tông còn có 573 Kinh khác ví dụ như “Tô Tất Địa Kinh”, “Đại Nhật Kinh”, “Kim Cương Đỉnh Kinh”. Tổng hợp lại, trong Kinh Điển có những Bộ Kinh chính như sau:

Chúng ta cộng tổng số lượng các Bộ Kinh trên vào không ra con số 7000 là vì trong mỗi Bộ Kinh lại bao gồm nhiều Bộ nhỏ khác nhau. Ví dụ “Hoa Nghiêm Kinh” có 60 bộ, “Đại Bát Nhã Kinh” có 600 bộ,.. Bên cạnh đó, trên đây mới chỉ là những Kinh tiêu biểu, còn nhiều quyển Kinh Phật khác chưa được liệt kê.

Mỗi Tông phái có một cách sử dụng Kinh khác nhau

Với một lượng Kinh Tạng khổng lồ gồm hơn 7000 Bộ Kinh, mỗi Tông Phái của Phật Giáo lại có mỗi cách sử dụng khác nhau cho từng Bộ Kinh. Điều này không có nghĩa là, mỗi Tông phái chỉ sử dụng một số bộ Kinh Điển và bỏ hết những bộ còn lại. Cái khác nhau ở đây chính là ở sự sắp xếp và phân loại “Nhất Thiết Kinh” của từng Tông Phái.

Trong suốt 45 năm thuyết Pháp của mình, Đức Phật không giảng dạy theo một trình tự nhất định nào cả. Tùy từng hoàn cảnh và tùy đối tượng người nghe mà Người có những lời dạy khác nhau. Phương pháp này được gọi là “Đối cơ thuyết Pháp”. 

Đây cũng giống như phương pháp khám bệnh của bác sĩ, tùy vào đối tượng bệnh nhân, mà sẽ có những phương thuốc cũng như cách chữa trị khác nhau. Do đó, khi nghiên cứu toàn bộ Kinh Phật, đôi khi chúng ta cũng sẽ thấy những điểm “mâu thuẫn”. Cái này cũng giống như khi người bệnh bị đau bụng, sẽ có những người cần phải giữ ấm bụng, nhưng cũng sẽ có những người cần phải làm mát bụng.

Cũng vì có nhiều cách hiểu khác nhau, mà Phật Giáo sớm đã chia ra thành nhiều Tông phái. Có Tông phái thì lấy việc tụng kinh làm căn bản cho việc luyện tập, có Tông phái thì tập trung vào thực hành, cũng có Tông phái thì đi tìm chân lý dựa trên việc suy luận từ những điều Phật dạy.

Mỗi một Tông phái sẽ đưa ra một ý kiến khách quan để giải thích về cách phân loại Kinh Điển của mình. Việc này gọi là “Giáo tướng phán thích” hay “Giáo phán”. Nếu không có “Giáo tướng phán tích” thì sẽ không thể lập được Tông phái mới trong đạo Phật.

Ví dụ Pháp Tướng Tông trong thời kỳ Phật Giáo Nara thì sử dụng chính là “Giải Thâm Mật Kinh”, Hoa Nghiêm Tông thì là “Hoa Nghiêm Kinh”.

Thiên Thai Tông trong thời kỳ Phật Giáo Heian thì sử dụng “Pháp Hoa Kinh”, Chân Ngôn Tông thì sử dụng “Đại Nhật Kinh”, “Kim Cương Đỉnh Kinh”.

Tịnh Độ Tông và Tịnh Độ Chân Tông trong thời kỳ Kamakura thì sử dụng “Đại Vô Lượng Thọ Kinh”, “Quán Vô Lượng Thọ Kinh” và “A Di Đà Kinh”.

Lâm Tế Tông, Tào Động Tông trong Thiền Tông thì dung tư tưởng “bất đối văn tự” nghĩa là không dùng chữ nghĩa và ngôn ngữ để tu hành. 

Vậy ý nghĩa của Kinh Phật thật sự là gì?

Cái gì được viết trong Kinh Phật?

Đọc đến đây chắc mọi người cũng đã hiểu về khối lượng đồ sộ Kinh Phật cũng như có rất nhiều cách để phân loại Kinh Phật.

Với một khối lượng về nội dung khổng lồ như vậy, điểm chung của tất cả các Kinh đó chính là những lời dạy của Đức Phật sau khi ngày giác ngộ, hay còn được gọi là Pháp.

Pháp chính là những chân lý bất biến không bao giờ thay đổi.

Và Pháp có sức mạnh giúp chúng ta trở nên hạnh phúc mãi mãi với thời gian. Cái này chính là “Phật Pháp”.

Trở nên hạnh phúc mãi mãi với thời gian là một thế giới không thể diễn tả được bằng ngôn ngữ. Chính Đức Phật cũng đã nói dù có hàng tram triệu năm đi nữa cũng không thể thuyết hết Pháp được.

Nếu chúng ta không hiểu được thế nào là hạnh phúc thật sự thì chúng ta cũng không thể mong cầu hạnh phúc một cách đúng đắn. Không thể mong cầu hạnh phúc một cách đúng đắn thì chúng ta cũng sẽ không thể trở nên hạnh phúc. Do đó, đây là một việc rất quan trọng.

Kinh Phật chính là công cụ giúp chúng ta hiểu được điều đó và nó bao gồm 7000 bộ Kinh.

Mục đích của việc thuyết Kinh

Lại nói về thầy sư Nhất Hưu của Nhật. Trong một dịp leo núi Hiei (phía Đông Bắc thành phố Kyoto), ông thấy một ngôi chùa đang phơi một bộ Nhất Thiết Kinh ngoài trời. (Vào thời đó, mỗi năm ở các chùa thường phơi bộ Nhất Thiết Kinh ra ngoài 1 lần để bảo quản được lâu hơn).

Đối với người Nhật thời bấy giờ, họ rất trân trọng Kinh Phật, thậm chí nhiều người còn nghĩ rằng chỉ cần hứng được gió thổi vào người sau khi thổi qua kinh Phật đã là công đức, nên có rất nhiều người đã tìm đến núi Hiei vào ngày này.

Khi thấy cảnh tượng như vậy, Nhất Hưu đã nói lớn “Nhất Thiết Kinh của tôi cũng đổ mồ hôi nhiều rồi!” Sau đó, ông nằm dưới bóng mát của cây và bắt đầu ngủ.

Khi thấy Nhất Hưu ngủ với trạng thái nửa thân trên không mặc đồ ở ngay giữa đường của núi Hiei như vậy, một vị Tăng sư ở đó đã lại gần và định khiển trách ông. Tuy nhiên, ông nhận ra đó là Nhất Hưu và hạ giọng nói: “Ngài Nhất Hưu đang làm gì ở đây vậy? Hôm nay là ngày phơi Nhất Thiết Kinh của chúng tôi, có rất nhiều người đến ghé thăm, ngài không thể ngủ ở đây trong trạng thái như này được.”

Nghe thấy vậy, Nhất Hưu liền trả lời: “Tôi thấy ở núi Hiei này chỉ có Kinh được ghi trên giấy thôi. Còn Nhất Hưu tôi cũng là Nhất Thiết Kinh, tôi còn biết ăn cơm, biết nói chuyện và biết thuyết Pháp nữa. Các người chỉ biết đọc Kinh được ghi trên giấy, chứ chưa biết đọc Kinh bằng chính cơ thể của mình. Cứ như này thì Phật Giáo sẽ ngày càng suy thoái thôi. Còn tôi thì cũng đang phơi bộ Nhất Thiết Kinh sống đây!”

Đó là một câu chuyện khác về Nhất Hưu. Có lẽ ông muốn nói với mọi người rằng Kinh Phật được ghi chép lại cũng rất đáng trân quý, thế nhưng chúng ta không được chỉ dừng lại ở đó. Nhất Thiết Kinh là những lời giảng dạy để giúp con người có thể sống hạnh phúc, vượt qua đau khổ. Việc chúng ta cần làm không chỉ là học theo nó, mà còn phải thực hành, làm đúng theo những lời dạy của Đức Phật.

Ý nghĩa thật sự của việc tụng kinh

Đức Phật đã giảng dạy rất nhiều cho mọi người vì muốn họ trở nên hạnh phúc hơn. Điều này có nghĩa là không phải Phật đã thuyết giảng cho những người đã chết. Người thuyết giảng đến những người đang sống và chỉ cho họ con đường giúp họ trở nên hạnh phúc hơn khi sống.

Do đó, Kinh Phật được ghi chép lại cũng không phải dành cho những người đã chết mà là dành cho những người đang còn sống.

Tụng kinh có nghĩa là chúng ta đang được nghe những lời giáo huấn từ Đức Phật. Và đó cũng chính là Phật duyên, cái duyên đã giúp chúng ta được nghe những lời giáo huấn quý giá ấy.

Khi các bạn có dịp được nghe Kinh hoặc tụng Kinh, đừng nghĩ là nó dành cho người chết, mà hãy cảm nhận nó từ chính trái tim của mình.

The post Ý nghĩa của việc tụng Kinh appeared first on Narau Japan.

Các bạn có thắc mắc chữ “Tam Tạng” trong “Đường Tam Tạng” nghĩa là gì không? Đó chính là danh xưng của các vị Pháp Sư thời bấy giờ (và vẫn được sử dụng đến cả ngày nay).

Hãy cùng tìm hiểu “Tam Tạng Pháp Sư” là gì và những người như thế nào thì được gọi là “Tam Tạng Pháp Sư”.

Tam tạng Pháp Sư trong Tây Du Ký

Đầu tiên, hãy cũng tìm hiểu về Tam Tạng Pháp Sư hay còn được gọi là “sư phụ” trong Tây Du Ký. Tây Du Ký là một câu chuyện tiểu thuyết không có thật, được viết vào thế kỷ thứ 16 tại Trung Quốc, gồm 4 nhân vật chính là Tam Tạng Pháp Sư – người có tên đầy đủ là Trần Huyền Trang và 3 người đệ tử là Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới và Sa Ngộ Tĩnh.

4 người này cùng với 1 chú ngựa trắng tên là Bạch Long Mã từ Trung Quốc tìm đường sang Ấn Độ – quê hương của Phật Giáo để xin kinh Phật mang về truyền bá tại Trung Quốc. Tiểu thuyết kể về quãng đường thỉnh kinh đó và được xây dựng hoàn toàn do trí tưởng tượng của tác giả. Tuy nhiên, nhân vật Trần Huyền Trang trong truyện là một nhân vật có thật.

Tam Tạng Huyền Trang là có thật

Tam Tạng Pháp Sư Trần Huyền Trang là người sinh năm 602, mất năm 664 vào thời nhà Đường của Trung Quốc. Ông xuất gia năm 11 tuổi và đã đi nhiều vùng tại Trung Quốc để theo học những vị cao tăng.

Ở thời nhà Đường khi đó, việc đi ra nước ngoài bị cấm. Tuy nhiên, vào năm 26 tuổi, ông đã phá bỏ luật lệ và một mình tìm đường đến Ấn Độ.

Trong Tây Du Ký, Huyền Trang là một nhân vật có vẻ “yếu ớt”, tuy nhiên trên thực tế, ông là một người rất mạnh mẽ, có thể một mình vượt qua sa mạc Gobi.

Sau khi đến Ấn Độ, Huyền Trang đã được học, mở mang thêm nhiều kiến thức về Phật Pháp. Đến năm 40 tuổi, ông quyết định trở về Trung Quốc để truyền đạt lại kiến thức đã học cho mọi người.

Ông lên đường trở về Trung Quốc với số lượng Kinh Phật được viết bằng tiếng Phạn được chất lên 22 con ngựa.

Trải qua rất nhiều khó khăn trong đó có cả lần thuyền bị chìm trên sông Indus và bị mất rất nhiều quyển Kinh, cuối cùng đến năm 43 tuổi ông cũng về đến Trung Quốc.

Đường Thái Tông – Hoàng đế khi đó của nước Đường rất chờ đợi sự trở về của ông và đã tạo điều kiện để ông dành hết thời gian dịch chỗ Kinh Phật đó sang tiếng Trung.

Huyền Trang đã dịch rất nhiều bộ Kinh Phật nổi tiếng trong thời gian này. Tiêu biểu phải kể đến như “Giải thâm mật kinh”, “Đại bát nhã kinh”, “Bát nhã tâm kinh”, “Câu xá luận”, “Duy thức tam thập tụng”, “Duy thức nhị thập tụng”, “Du già sư địa luận”,..

Bản dịch của Huyền Trang được đánh giá rất cao thời bấy giờ. Sau Huyền Trang, có nhiều dịch giả khác cũng dịch lại Kinh Phật. Những bản dịch sau được gọi là “Bản dịch mới”, còn bản của Huyền Trang được gọi là “Bản dịch cũ”.

Sau này, đệ tử của Huyền Trang là Từ Ân đã mở ra Pháp Tướng Tông (một tông phái của Phật giáo). Và Huyền Trang được xem là sư tổ của tông phái này.

Huyền Trang là một trong những người được gọi là “Tam Tạng Pháp Sư”. Vậy Tam Tạng Pháp Sư là những người như thế nào?

Tam Tạng Pháp Sư là gì?

“Tam Tạng” trong “Tam Tạng Pháp Sư” chính là “Kinh Tạng”, “Luật Tạng” và “Luận Tạng”. Chữ “Tạng” trong tiếng Hán là kho, nơi cất giữ,..

Kinh Tạng là những bài Kinh được Phật truyền đạt lại.

Luật Tạng là những Giới Luật được Phật giảng giải.

Luận Tạng là những lời giải thích dựa trên lời dạy của Đức Phật. 

Những sư thầy tinh thông cả 3 thứ này thì được gọi là Tam Tạng Pháp Sư.

Với khối lượng kiến thức khổng lồ của Đạo Phật, muốn hiểu rõ 1 phần như Kinh Tạng hoặc Luật Tạng thôi đã là rất khó và việc hiểu rõ cả 3 thứ là một điều vô cùng khó.

Tuy nhiên, ngoài Huyền Trang còn có nhiều vị Pháp Sư khác được gọi là Tam Tạng Pháp Sư. Ở thời kì này, những vị Tam Tạng Pháp Sư không chỉ tinh thông Tam Tạng mà do các tài liệu đều được viết bằng tiếng Phạn, nên họ cũng đều là những người hiểu được rất rõ ngôn ngữ của tiếng Trung và tiếng Phạn.

Có thể nói, Huyền Trang là Tam Tạng Pháp Sư được biết đến nhiều nhất hiện nay. Nhưng bên cạnh Huyền Trang, còn có một người khác nổi tiếng không kém đó chính là Cưu Ma La Thập.

Cưu Ma La Thập – vị Tam Tạng Pháp Sư nổi tiếng thứ 2

Cưu Ma La Thập sinh ra trước thời của Huyền Trang. Ông sinh năm 344 và mất năm 413. Ông được mệnh danh là thiên tài ngôn ngữ và cũng đã dịch không ít Kinh Phật từ tiếng Phạn sang tiếng Trung Quốc.

Hiện nay, những bản dịch của Cưu La Ma Thập người ta gọi là “bản dịch cũ”, còn bản dịch của Huyền Trang gọi là “bản dịch mới”. Vì Kinh Phật của Việt Nam chúng ta được dịch theo tiếng Trung, nên chúng ta cũng có thể hiểu được phần nào sự khác nhau giữa 2 bản dịch này.

Ví dụ từ “Quan Âm Bồ Tát” thì Cưu Ma La Thập dịch là “Quan Thế Âm Bồ Tát” còn Huyền Trang dịch là “Quan Tự Tại Bồ Tát”. Hoặc Bồ Tát Thế Thân (Vasubandhu) thì Cưu Ma La Thập dịch là “Thiên Thân Bồ Tát”, trong khi đó Huyền Trang dịch là “Thế Thân Bồ Tát”.

Ngoài ra còn có rất nhiều dịch giả nổi tiếng khác như Ma La Mật Đa, Nghĩa Tĩnh.

Tính cho đến hiện nay, có khoảng 170 người được gọi là Tam Tạng Pháp Sư. Vậy vị Tam Tạng Pháp Sư đầu tiên được công nhận là ai?

Vị Tam Tạng Pháp Sư đầu tiên

Vị Tam Tạng Pháp Sư đầu tiên xuất hiện vào thời kì nhà Hán. Hán Minh Đế – vị vua thứ 2 của nhà Hán đã nằm mơ thấy có một người với ánh sáng hào quang màu vàng bay từ phía Tây đến, sau đó dừng lại trước vườn nhà. Tin rằng phía Tây có Phật, nên nhà vua đã sai sứ giả đi về phía Tây và mời 2 thầy sư người Ấn Độ về Lạc Dương.

2 thầy sư đó chính là Ca Diếp Ma Đằng và Trúc Pháp Lan. 2 người này đã dịch “Tứ Thập Nhị Chương Kinh” sang tiếng Trung Quốc và truyền đạt văn hóa các nghi lễ Phật Giáo sang Trung Quốc. 

Đây là câu chuyện rất nổi tiếng về việc Phật giáo du nhập vào Trung Quốc như thế nào. Và 2 người này cũng là 2 vị Tam Tạng Pháp Sư đầu tiên được công nhận trên thế giới. Và cũng từ thời điểm này, Phật Giáo dần dần trở thành một tôn giáo phổ cập trên toàn thế giới. Thời gian 2 vị Tam Tạng Pháp Sư này đến Lạc Dương là vào năm 67 sau Công Nguyên. 

Con đường Pháp Sư Tam Tạng đã đi qua

Bản đồ Tây Vực ở thế kỉ thứ nhất TCN

Trung Quốc và Ấn Độ là 2 quốc gia cách xa nhau về địa lý. Do đó, để truyền tải được Phật Giáo cũng không phải là vấn đề đơn giản. Những người từ Trung Quốc đi sang Ấn Độ đều phải xác định và bất chấp mọi nguy hiểm liên quan đến tính mạng của mình.

Nhà sư đầu tiên của Trung Quốc quyết định sang Ấn Độ là Zhu Zixing, đó là vào thời kì Tam Quốc. Do muốn được tận mắt nhìn thấy “Tiểu Phẩm Bát Nhã Kinh” nguyên gốc nên năm 260 ông đã quyết định lên đường đi Ấn Độ.

Sau một thời gian dài vất vả tìm đường sang Ấn Độ, cuối cùng ông cũng tìm được bộ Kinh nguyên gốc. Tuy nhiên, do tuổi cao sức yếu ông đã mất trên đường trở về khi 80 tuổi. Như vậy, chúng ta có thể thấy được sự vất vả và khó nhọc để đi được từ Trung Quốc sang Ấn Độ thời bấy giờ.

Trên thực tế, có rất nhiều Tam Tạng Pháp Sư đã lên đường từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Có 2 cách để đi, đó là đường bộ và đường thủy. Đường bộ đã nguy hiểm rồi, đường thùy còn nguy hiểm hơn, do đó thời gian đầu hầu hết mọi người đều sử dụng đường bộ.

Có 2 đường bộ chính để đi từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Con đường thứ nhất gọi là “Tây vực Bắc Đạo” đi vòng qua phía Bắc của sa mạc Taklamakan, và con đường thứ hai là đi vòng xuống phía Nam. Vào thời nhà Đường, khi Pháp Sư Huyền Trang đi thỉnh kinh, thì cứ 3 người đi sẽ có một người bị chết giữa đường.  

Vào thời kì Nam Tống, đường thủy mới bắt đầu được các Pháp sư Tam Tạng sử dụng. Những Pháp Sư Tam Tạng đầu tiên sử dụng đường biển thời bấy giờ phải kế đến Cầu Na Bạt Đà La hoặc Ba La Mật Đa thời nhà Lương.

Trước Trần Huyền Trang, có một vị Pháp Sư Tam Tạng rất nổi tiếng khác cũng đã đi từ Trung Quốc sang Ấn Độ bằng đường bộ. Đó là Pháp Hiển vào thời kì Đông Tấn. Ông xuất phát từ Trường An năm 399, và đến Ấn Độ sau 6 năm di chuyển. Khi về ông sử dụng đường biển và về đến Trung Quốc năm 422. Việc này được ghi lại trong quyển “Phật Quốc Ký” và trong đó có ghi rằng chỉ có một mình Pháp Hển trở về được Trung Quốc khi đó.

Hồi đó, đường thủy vẫn còn rất nguy hiểm. Sau thời kì nhà Đường, các Tam Tạng Pháp Sư mới bắt đầu sử dụng đường thủy một cách rộng rãi hơn. Nghĩa Tịnh là một Pháp Sư nổi tiếng thời nhà Đường, ông đã sử dụng đường biển để đi từ Trung Quốc sang Ấn Độ cả 2 chiều và chuyến đi của ông được ghi lại chi tiết trong “Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyền”.

TỔNG KẾT

Chúng ta có thể thấy được những người được gọi là “Tam Tạng Pháp Sư” thời xưa không chỉ tinh thông Tam Tạng, có khả năng ngôn ngữ thiên tài, mà họ còn phải rất nỗ lực, bất chấp mọi nguy hiểm đến tính mạng để mang được Kinh Phật từ Ấn Độ trở về.

Nhưng cũng chính nhờ có những người như vậy mà Phật giáo đã trở nên phổ biến như ngày nay và cũng chính nhờ Phật giáo nhiều người đã có được một cuộc sống hạnh phúc hơn.

The post Tạm Tạng Pháp Sư là gì? Đường Tam Tạng trong Tây Du Ký là ai? appeared first on Narau Japan.

Hôm nay qua bài viết này, mình sẽ giới thiệu đến các bạn nội dung của một cuốn kinh với tên gọi “Bát nhã tâm kinh”. Đây là một bài kinh lâu đời, đã tồn tại hơn 2,500 năm và được lưu truyền trên khắp mọi nơi trên thế giới.

Bát nhã tâm kinh là gì?

“Bát nhã tâm kinh” hay tên đầy đủ là “Bát nhã ba la mật đa tâm kinh” là một bài kinh cơ bản và phổ biến nhất của Phật Giáo Đại Thừa. Đây là bài kinh trọng yếu nhất trong Bộ kinh Đại Bát Nhã gồm 600 cuốn.

Bài kinh “Bát nhã tâm kinh” đang phổ biến ở Việt Nam hiện nay được dịch từ tiếng Hán do ngài Trần Huyền Trang là một cao tăng đời Đường của Trung Quốc đã sang Ấn Độ để thỉnh về. Sau đó bài kinh này được dịch sang nhiều thứ tiếng khác trong đó có tiếng Việt.

Bản tiếng Hán có 262 chữ, bản tiếng Nhật cũng có 262 chữ và bản tiếng Việt có 260 chữ và đây là một trong những bài kinh rất ngắn gọn nhưng mang những ý nghĩa căn bản của Đạo Phật. 

Là một trong những bài kinh phổ biến nhất của Đạo Phật

Mặc dù là một bài kinh ngắn nhưng đây là bài kinh phổ biến nhất trong Phật giáo ở trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, nội dung ghi trong đó không thật sự dễ hiểu nếu như không muốn nói chúng ta sẽ không thể hiểu được gì nếu không có những kiến thức cơ bản về Phật giáo. Đương nhiên cũng có rất nhiều bài viết, những vị tăng sư nổi tiếng giải thích về bài kinh này. Nhưng vấn đề ở đây là ngay cả khi đọc những bài giải thích đó, cũng không dễ để chúng ta hiểu được ý nghĩa của nó. 

Đầu tiên, để hiểu được ý nghĩa của bài kinh này, các bạn phải biết rằng “Bát nhã tâm kinh” là bài kinh được viết lại dưới dạng lời dạy của Quân Thế Âm Bồ Tát truyền đạt cho Xá Lợi Tử – là người đệ tử đầu tiên của Phật Thích Ca Mâu Ni.

Giải thích “Bát nhã tâm kinh” bằng ngôn từ hiện đại

Bài giải thích “Bát nhã tâm kinh” bên dưới của mình được dịch và tham khảo từ nhiều nguồn chủ yếu là các nguồn tiếng Nhật cộng thêm với những ý hiểu của mình. Vì muốn diễn đạt một cách dễ hiểu nhất nên có nhiều đoạn nó không thật sự sát nghĩa và mình có thêm vào nhiều câu chú giải không có trong bài kinh.

Mình viết bài này ngoài mục đích để lưu lại cho bản thân thì mình cũng hi vọng nếu các bạn có duyên đọc được bài này, đây sẽ là một điểm khởi nguồn để các bạn tìm hiểu thêm về Đạo Phật nói riêng và các tôn giáo khác nói chung. Chắc chắn việc tìm hiểu thêm về tôn giáo sẽ giúp các bạn có thêm kiến thức và hỗ trợ rất nhiều cho các bạn trong cuộc sống thường ngày.  Dưới đây là nội dung của bài kinh: 

Bát nhã ba la mật đa tâm kinh (tiêu đề)  (魔訶般若波羅蜜多心経)

Bài kinh giải thích về ý nghĩa của sự tồn tại.

Quán tự tại bồ tát hành thâm bát nhã ba la mật đa thời  (観自在菩薩　行深般若波羅蜜多時)

Tôi (Quan thế âm bồ tát) tự đặt cho mình câu hỏi “Bản thân tồn tại có nghĩa là gì?” và sau một thời gian dài suy nghĩ thấu đáo, tôi đã tìm được câu trả lời đích thực. Giờ đây, tôi sẽ nói sự thật đó cho các bạn.

Chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách  (照見五蘊皆空　度一切苦厄)

Con người của chúng ta ai cũng được cấu thành bởi 2 yếu tố là thân và tâm. Do đó, để hiểu rõ về bản thân, tôi đã thử tìm hiểu xem sự tồn tại của bản thân có ở đâu trong thân và tâm này.

Thật đáng tiếc là dù có tìm trong thể xác thật, hay những giác quan như thị giác, thính giác, và cả trong tri giác hay suy nghĩ, nhận thức đi nữa thì tôi cũng không thể tìm được thứ gì mà có thể nói “Cái này chính là bản thân của mình”.

Một sự thật đáng ngạc nhiên là cái mà chúng ta đang gọi là “bản thân” lại không hề tồn tại ở bất kì nơi nào trên thế giới này.

Chính tôi khi phát hiện ra điều này đã không thể che giấu sự ngạc nhiên của mình, thế nhưng cùng lúc đó tôi cũng cảm thấy thoải mái vì được giải thoát khỏi sự khổ đau.

Xá lợi tử  (舎利子)

Này người đệ tử đầu tiên của Phật Thích Ca Mâu Ni!

Sự thật mà tôi nhận ra chính là “Bản thân chúng ta không tồn tại”. Tôi sẽ giải thích về ý nghĩa của nó, hãy chú ý lắng nghe!

Sắc bất dị không, không bất dị sắc  (色不異空 空不異色)

Đầu tiên, hãy thử quan sát cơ thể của chúng ta. Cơ thể của chúng ta không phải là một vật thể nào đó cố định mà là tập hợp của rất nhiều những vật thể khác nhau.  

Do đó, về bản chất “cơ thể” của chúng ta không tồn tại, mà chúng ta chỉ đang gọi cái vật thể được tập hợp từ nhiều yếu tố đó là “cơ thể” mà thôi.

Tất cả những vật thể khác cũng đều như vậy. Không có vật thể cố định nào tồn tại mà nó chỉ là “trang thái” của rất nhiều yếu tố đang tập hợp lại. Không có thứ gì là bất biến hay nói cách khác là có tự tính. Tất cả đều là vô tự tính (vô ngã) mà thôi.

Hãy đặt tên cho sự thật “Tất cả vật thể đều không tồn tại thực thể” này và gọi nó là “Không”. Từ này về sau, mọi từ “Không” được nhắc đến có nghĩa là việc vật thể không tồn tại thực thể hay không có tự tính.

Sắc tức thị không, không tức thị sắc  (色即是空　空即是色)

Tất cả những vật thể xung quanh chúng ta đều không tồn tại thực thể cố định, mà được cấu thành từ những vật có tính “Không”.

Nguyên lý cơ bản tạo ra sự tồn tại chính là “Không”.

Chính vì là “Không” cho nên vật thể mới có thể thay đổi và có những hình dạng riêng.

Giả sử như trên thế gian này có tồn tại một vật thể cố định nào đó, thì khi phải chịu một tác động nào nó đó sẽ không thay đổi.

Tuy nhiên, trên thực tế không tồn tại vật thể nào như vậy.

Vật thể nào cũng thay đổi. Và đó cũng là lý do mà trên trái đất có nhiều vật thể với rất nhiều hình dáng đa dạng.

Thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị  (受想行識　亦復如是)

Tính chất “Không” đó không chỉ đúng với vật thể mà còn đúng với cả những giác quan của ta. Cảm giác, tri giác, suy nghĩ hay ý thức đều không có hình dạng nhưng nó cũng đều tuân theo quy tắc biến đổi.

Thân là vật thể, tâm là giác quan, và cả 2 thứ này đều không tồn tại thực thể cố định.

Điều này có nghĩa là gì?

Cơ thể con người được cấu thành từ 2 yếu tố thân và tâm. Thế nhưng ở trong cả thân và tâm này đều không tồn tại thực thể “bản thân”. Cơ thể cố định của chúng ta không tồn tại ở bất kì đâu.

Tuy nhiên, chúng ta có một cơ quan gọi là “não”, nó có khả năng “suy nghĩ” và từ đó đưa đưa ra khái niệm về “bản thân”. Từ đó mà chúng ta có thể nhận thức sự tồn tại của bản thân qua vật thể bao gồm thân và tâm của chính mình.

Nói một cách chính xác thì không phải con người chúng ta có thể nhận thức điều này mà là chúng ta đang bị ngộ nhận điều này.

Thực tế, bản thân là một vật không tồn tại. Nó không phải là một vật thể nào đó tồn tại cố định, mà là một trạng thái mang tính “lưu động”. Và bản thân cũng chỉ là “Không” mà thôi.

Xá lợi Tử! Thị chư pháp không tướng  (舎利子  是諸法空相)

Xá Lợi Tử! Con có ngạc nhiên về điều này không? Hay con vẫn chưa thể hiểu được ý nghĩa những điều ta đang nói? Hay con cũng cảm thấy đồng cảm với những việc này?

Điều đó không quan trọng.

Tất cả những tồn tại hiện nay trên trái đất đều là “Không”. Nó là một sự thật không cần phải bàn cãi. Tuy nhiên, nếu như con chưa hiểu được thì cũng không sao. Chỉ cần con quyết tâm hiểu nó, sẽ có ngày con hiểu được.

Con chỉ cần nhớ là không được quên nỗ lực tìm ra sự thật, không ngừng quan sát để tìm hiểu về sự tồn tại trên trái đất này. Hãy ghi nhớ điều này vì đây là một sự hiểu biết rất quan trọng trong cuộc sống.

Bất sanh bất diệt, bất cấu bất tịnh, bất tăng bất giảm  (不生不滅　不垢不浄　不増不減)

Khi đã hiểu về “Không”, chúng ta sẽ nhận ra thêm được nhiều sự thật thú vị. Thường thì mọi người hay nghĩ rắng sinh mệnh bắt đầu từ khi sinh ra và kết thúc khi chết đi. Thế nhưng không phải như vậy!

Tất cả những sự vật xung quanh chúng ta đều được tập hợp từ rất nhiều vật khác, nó tạo ra hình dạng. Và hình dạng sẽ sinh ra “tác động” và chúng ta sẽ “sống”. Chúng ta sống với nhận thức về bản thân của chính mình cũng chính là nhờ “tác động” không ngờ trên cả hình dạng này.

Sinh vật cũng vậy. Nó không tồn tại dưới dạng một thực thể nào. Giống như nhiều dấu chấm kết hợp lại thành một hình tròn. Sinh mạng cũng như vậy…

Vì vậy, những sinh vật trên trái đát này không phải chỉ tồn tại từ khi sinh ra cho đến khi chết đi. Tất cả những sinh vật này đều đang sống ngay từ đầu với một thực thể không tồn tại “Không” và cũng đang thay đổi không ngừng.

Hãy tạm gọi trạng thái “Tồn tại là thay đổi không ngừng” này là “Vô thường”.

“Tồn tại”, “Không”, “Vô tự tính”, “Vô thường”, “Thay đổi không ngừng”, “Không tồn tại vật thể cố định” – Đây là những từ ngữ quan trọng và có mối liên quan mật thiết với nhau. Trong “tồn tại” hầu hết đều là “thay đổi”, không có sự sinh ra/chết đi, không có bẩn/sạch và cũng không có tăng/giảm. Tất cả những thứ đó chỉ là những sự “thay đổi”.  

Thị cố không trung, vô sắc, vô thọ, tưởng, hành, thức  (是故空中　無色　無受想行識)

Tôi xin nhắc lại một lần nữa. Cả thân và tâm của chúng ta, tất cả đều là “Không”, cái gọi là thực thể cố định không tồn tại ở bất kì nơi nào.

Tất cả những vật thể trên thế giới này, bao gồm cả chúng ta đều chỉ tồn tại trong một trạng thái duy nhất. Đó là trạng thái “tồn tại trong thời điểm hiện tại” giữa những sự thay đổi.

Nghĩa là trong tồn tại không có tự tính, tất cả đều là vô tự tính (vô ngã).

Vô nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; Vô sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp  (無眼耳鼻舌身意　無色声香味触法)

Thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác và cả tâm, tất cả đều là “Không”, không có thứ gì bất biến cả.

Những gì ta nhìn, âm thanh ta nghe, mùi ta ngửi, vị ta ăn, cảm giác khi ta chạm hay suy nghĩ của ta cũng đều là “Không”. Trên đời này không tồn tại thực thể bất biến nào. 

Vô nhãn giới, nãi chí vô ý thức giới  (無眼界乃至無意識界)

Chúng ta cảm nhận về thế giới xung quanh qua các cơ quan cảm giác. Điều đó có nghĩa là những gì chúng ta hiểu về thế giới được bản thân cảm nhận thông qua cơ quản cảm giác đó, chứ không phải chúng ta đang cảm nhận trực tiếp từ thế giới.

Thế giới là thứ được sinh ra chỉ khi bản thân chúng ta cảm nhận được mối quan hệ mật thiết với nó. Và cái thế giới này cũng chỉ là “Không”.

Vô vô minh, diệc vô vô minh tận  (無無明　亦無無明尽)

Con người chúng ta do không chịu nhìn vào sự thật, sống với những nhận thức không đúng nên mới cảm thấy một thứ cảm giác gọi là “khổ”.

Sự thật ở đây chính là, sự tồn tại trên đời này đều là “Không”. Nhận thức không đúng ở đây chính là nghĩ những thứ không tồn tại đang có tồn tại.

Không ai biết lý do tại sao thế giới lại đang tồn tại dựa trên nguyên lý tất cả đều là “Không”. Thế nhưng đây là sự thật và chúng ta cần phải hiểu và chấp nhận nó.

Tất cả mọi thứ trên đời này có và cũng như không có. Nó khác với việc hoàn toàn không có. Nó là có như không có.

Nãi chí vô lão tử, diệc vô lão tử tận  (乃至無老死　亦無老死尽)

Chính vì vậy mà sự già nua hay chết đi không tồn tại trên cõi đời này. Già hay chết chỉ tồn tại trong khái niệm mà con người chúng ta nhìn thấy được bằng mắt, trên thực tế nó chỉ đang thay đổi trong sự tồn tại ở trạng thái “Không” mà thôi.

Vô khổ tập diệt đạo; Vô trí diệc vô đắc; Dĩ vô sở đắc cố  (無苦集滅道　無智亦無得　以無所得故)

Tất cả mọi vật thể đều không có thực thể. Do đó không có gì gọi là “khổ” và cũng không có phương pháp nào để hết sự “khổ” đó.

Tất cả những thứ đó chỉ là khái niệm. Và bản thân chúng ta khi giữ trong mình những khái niệm đó cũng chỉ là khái niệm.

Vậy thì “Chúng ta sẽ phải hiểu như thế nào về những khái niệm đó?” Đáng tiếc là chính việc suy nghĩ như vậy đã là sai rồi!

Chính việc suy nghĩ để lý giải sự việc bằng đầu của chúng ta nó đã là tưởng tượng.

Nếu như chúng ta hiểu nó và xem nó như kiến thức của mình thì nó cũng gần như không khác gì với việc chúng ta không hiểu nó.

Hầu hết con người chúng ta đều muốn thu thập được thêm kiến thức cho bản thân mình. Tuy nhiên đối với những gì liên quan đến bản chất của sự tồn tại, chúng ta sẽ không thể làm được điều này. Nhận ra được sự thật không phải là có được kiến thức.

Bồ đề tát đõa, y Bát nhã ba la mật đa cố  (菩提薩埵　依般若波羅蜜多故)

Tôi xin lỗi vì đã phủ định lại tất cả và nói tất cả đều như không tồn tại. Nhưng đây là sự thật. 

Nhận thức sai lầm về những thứ không tồn tại và tưởng như nó “có” là một sai lầm và đó là lý do mà tôi buộc phải phủ định lại những quan điểm hiện nay của mọi người.

Tâm vô quái ngại; Vô quái ngại cố; Vô hữu khủng bố  (心無罣礙　無罣礙故　無有恐怖)

Bản chất của tồn tại là “Không”, khái niệm về “Ta” (bản thân) cũng không có. Như vậy những phiền muộn, chướng ngại trong tâm cũng không còn.

Bản thân không tồn tại. Chướng ngại không tồn tại. Do đó, những chướng ngại trong bản thân cũng không tồn tại. Sự sợ hãi cũng không hề tồn tại.

Viễn ly điên đảo mộng tưởng; Cứu cánh niết bàn  (遠離一切顚倒夢想　究竟涅槃)

Con người chúng ta thông thường đều nghĩ tất cả những hành động của bản thân đều do mình điều khiển. Thế nhưng có thật như vậy không?

Ví dụ như tim của chúng ta đang đập có phải là do chúng ta điều khiển không? Cơ thể chúng ta đang điều khiển hay ý thức chúng ta đang điều khiển? Thử suy nghĩ xem, khi chạm vào một vật gì nóng, tay chúng ta sẽ rụt lại, liệu đây có phải là hành động sau khi bản thân đã suy nghĩ và quyết định?

Cơ thể mặc dù là của chúng ta, thế nhưng nhiều khi chúng đang hoạt động không liên quan gì đến ý thức hay suy nghĩ của chúng ta đúng không?

Sự thật là như vậy, tuy nhiên nhiều người trong chúng ta lại đang lầm tưởng rằng cơ thể hoàn toàn là của chúng ta và chúng ta đang sống dựa trên những ý thức và suy nghĩ của chính mình.

Đó chính là vì chúng ta đang sống mà không mảy may nghi ngờ về sự “Có” của bản thân – cái mà trên thực tế không tồn tại.

Chỉ cần hiểu và tránh được suy nghĩ say lầm này, chúng ta sẽ có thể sống và cảm thấy thoải mái hơn rất nhiều.

Tam thế chư phật, y Bát nhã ba la mật đa cố; Đắc A nậu đa la tam miệu tam bồ đề  (三世諸仏　依般若波羅蜜多故　得阿耨多羅三藐三菩提)

Ở vào thời đại nào, quốc gia nào hay tôn giáo nào đi chẳng nữa, chỉ cần chúng ta hiểu được chân lý của tồn tại là “Không” thì tâm của chúng ta sẽ cảm thấy thoải mái.

Trong đạo Phật, những người hiểu được chân lý này gọi là những người đã “giác ngộ”.

Không nhất thiết phải theo đạo Phật mới có thể hiểu được sự thật này.

Nó đang xuất hiện ở trước mắt tất cả mọi người.

Cố tri; Bát nhã ba la mật đa ; Thị đại thần chú, thị đại minh chú, thị vô thượng chú, thị vô đẳng đẳng chú  (故知　般若波羅蜜多　是大神咒　是大明咒　是無上咒　是無等等咒)

Chính vì vậy “Bát nhã ba la mật đa” là nguồn trí tuệ giúp cho chúng ta hiểu rõ được chân lý của sự “tồn tại”, là một tài liệu quý báu được truyền đạt một cách bình đẳng đến cho tất cả mọi người.

Tất cả con người chúng ta khi suy nghĩ một cách nghiêm túc về ý nghĩa của cuộc sống chắc chắn sẽ phải đối mặt với sự thật này. Không hiểu rõ ý nghĩa của sự “tồn tại” sẽ không thể hiểu rõ ý nghĩa của cuộc sống.

Năng trừ nhất thiết khổ chân thật bất hư  (能除一切苦　真実不虚)

Tất cả mọi vật đều là “Không”. Những người mà thực sự hiểu được chân lý này thì dẫu có gặp đau khổ cũng sẽ hiểu rằng đau khổ chỉ là một khái niệm được một khái niệm khác là bản thân tự tạo nên.

Trên đời này không tồn tại cái gọi là “đau khổ” khi chúng ta không tìm được ra cách để giải thoát khỏi một sự đau khổ nào đó. Nói một cách khác, “đau khổ” về thể xác khi bị đau ốm, bệnh tật là điều không thể tránh, thế nhưng việc nhận thức đó là “khổ” và tìm mọi cách để thoát khỏi sự “khổ” đó là việc không có ý nghĩa gì. 

Cổ thuyết Bát nhã ba la mật đa chú, tức thuyết chú viết  (故説般若波羅蜜多咒　即説咒曰)

Cuối cùng tôi muốn gửi đến những người trẻ tuổi đã nhìn thấy sự thật này một đoạn thơ ngắn. Đoạn này không cần dịch nghĩa và hãy đọc nó với đúng ngôn ngữ cổ.

Việc đọc lại giống y như ngôn ngữ cổ này cũng có ý nghĩa. Các bạn không cần phải hiểu nghĩa chi tiết của đoạn này. Chỉ cần các bạn đọc nó với một lòng “tôn kính” là đủ. Hiểu bằng đầu không phải là tất cả.

Yết đề, yết đé, Ba la yết đế, Ba la tăng Yết đề, Bồ đề. Tát bà ha  (羯諦羯諦　波羅羯諦　波羅僧羯諦　菩提薩婆訶)

(Đây là một câu tiếng Phạn bày tỏ niềm vui những người đã đạt được sự giác ngộ. Ý nghĩa của nó là: “Đã tới rồi, đã tới rồi, tới bờ bên kia, tới bờ Giác ngộ rồi!”)

Tổng kết

Trên đây là phần giải thích về “Bát nhã tâm kinh” mà mình đã thử viết lại theo ngôn ngữ hiện đại. Có thể có nhiều đoạn nó không thực sự sát nghĩa với bản gốc, tuy nhiên hi vọng nó sẽ là một nguồn tham khảo cho những ai muốn tìm hiểu thêm về Đạo Phật. Sau khi đã hiểu được nghĩa của bài “Bát nhã tâm kinh” này, các bạn hãy thử nghe lại bài kinh này một lần xem. Các bạn có thấy nó ý nghĩa hơn rất nhiều không? (Các bạn có thể nghe bài kinh này TẠI ĐÂY)

Về bản thân mình, mình tìm hiểu về bài kinh này không phải là do mình muốn vứt bỏ tất cả để toàn tâm toàn ý đi theo Đạo Phật. Thế nhưng, khi suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống, của sự tồn tại thì chỉ một chữ “Không” nhỏ bé sẽ làm chúng ta cảm thấy thoải mái hơn rất nhiều.

Xã hội ngày nay làm cho con người chúng ta càng ngày càng cảm thấy “ngột ngạt”. Nhiều người vất vả với guồng quay của cuộc sống, rồi lại cảm thấy “ghen tức” khi thấy những người khác đang có được điều kiện tốt hơn mình. Nếu rơi vào tình huống như vậy, các bạn hãy thử nhớ lại về quan niệm “Không” của Đạo Phật. Chắc chắn các bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn.

Ở Nhật hiện nay cũng đang nổi lên một phong trào chép lại các bài kình Phật (tiếng Nhật gọi là Shakyou) như một phương pháp để làm giảm stress cho cuộc sống. Còn đối với bài “Bát nhã tâm kinh” này, có cả một bài phối khí “Remix” theo phong cách hiện đại mà các bạn có thể xem ở link bên dưới. Có nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến bản nhạc này, tuy nhiên mình nghĩ đây cũng là một cách để khiến những người trẻ tuổi có thêm hứng thú tìm hiểu về kinh Phật – cái đã tồn tại hơn 2,500 năm nay…

The post Bát nhã tâm kinh là gì? Giải thích ý nghĩa bài kinh cơ bản nhất Đạo Phật bằng ngôn từ hiện đại appeared first on Narau Japan.